ਕੀ ਅਸੀਂ ਡਾਇਨਾਸੌਰ ਦਾ ਕਲੋਨ ਬਣਾ ਸਕਦੇ ਹਾਂ?
ਨਹੀਂ, ਅੱਜ ਟੀ. ਰੇਕਸ ਵਰਗੇ ਅਲੋਪ ਡਾਇਨਾਸੌਰ ਦਾ ਕਲੋਨ ਨਹੀਂ ਬਣ ਸਕਦਾ। ਕਲੋਨ ਲਈ ਡੀਐਨਏ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਯਾਨੀ ਉਹ ਜੈਨੇਟਿਕ ਹਦਾਇਤਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਪੰਛੀਆਂ ਤੋਂ ਛੁੱਟ ਕਿਸੇ ਡਾਇਨਾਸੌਰ ਦਾ ਅਜਿਹਾ ਡੀਐਨਏ ਅੱਜ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ। ਉਹ ਲਗਭਗ 6.6 ਕਰੋੜ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਏ ਸਨ, ਅਤੇ ਡੀਐਨਏ ਸਮੇਂ ਨਾਲ ਟੁੱਟਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅੰਬਰ ਵਿੱਚ ਫਸੇ ਕੀੜਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵੀ ਇਹ ਨਹੀਂ ਨਿਕਲਿਆ। ਉਂਜ ਜਿਊਂਦਾ ਡਾਇਨਾਸੌਰ ਵੇਖਣ ਲਈ ਕਲੋਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੀ ਨਹੀਂ। ਪੰਛੀ ਅੱਜ ਵੀ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਹਨ!
ਹੱਡੀ ਤਾਂ ਹੈ, ਪਰ ਨੁਸਖ਼ਾ ਨਹੀਂ!
ਜੀਵਾਸ਼ਮ ਹੱਡੀ ਡਾਇਨਾਸੌਰ ਦੇ ਸਰੀਰ ਬਾਰੇ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਦੱਸ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਉਸ ਦੇ ਛੇਕਾਂ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਖਣਿਜ ਭਰ ਚੁੱਕੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਹੱਡੀ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਦੀ ਥਾਂ ਖਣਿਜਾਂ ਨੇ ਲੈ ਲਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਹੱਡੀ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਬਚ ਗਈ, ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ ਅੰਦਰ ਕੰਮ ਦਾ ਡੀਐਨਏ ਵੀ ਬਚ ਗਿਆ।
ਡੀਐਨਏ ਸੈੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਅਣੂ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਜੈਨੇਟਿਕ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਿਖੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜੀਵ ਮਰ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਇਹ ਟੁੱਟਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਠੰਢ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਟੁਕੜੇ ਵੱਧ ਚਿਰ ਟਿਕ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਟੀ. ਰੇਕਸ ਤਾਂ ਕਰੋੜਾਂ ਸਾਲ ਪੁਰਾਣਾ ਹੈ। ਕਲੋਨ ਜੋਗਾ ਉਸ ਦਾ ਡੀਐਨਏ ਅੱਜ ਤੱਕ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਲੱਭਿਆ।
ਅੰਬਰ ਵਿੱਚ ਫਸਿਆ ਮੱਛਰ: ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਕਹਾਣੀ
ਜੁਰਾਸਿਕ ਪਾਰਕ ਵਿੱਚ ਮੱਛਰ ਡਾਇਨਾਸੌਰ ਦਾ ਖ਼ੂਨ ਚੂਸ ਕੇ ਰੁੱਖ ਦੀ ਰਾਲ ਵਿੱਚ ਫਸ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਰਾਲ ਅੰਬਰ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਫ਼ਿਲਮ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨੀ ਮੱਛਰ ਤੋਂ ਡੀਐਨਏ ਕੱਢ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਬੱਸ, ਡਾਇਨਾਸੌਰ ਪਾਰਕ ਤਿਆਰ!
ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਅੰਬਰ ਕੀੜੇ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਬਾਰੀਕ ਤੋਂ ਬਾਰੀਕ ਬਣਤਰ ਸਾਂਭ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਸ਼ਕਲ ਦਾ ਬਚਣਾ ਇੱਕ ਗੱਲ ਹੈ, ਪੂਰੀ ਜੈਨੇਟਿਕ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਾ ਬਚਣਾ ਬਿਲਕੁਲ ਦੂਜੀ। ਅੰਬਰ ਵਾਲੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕੀੜੇ ਵਿੱਚੋਂ ਡਾਇਨਾਸੌਰ ਦਾ ਅਜਿਹਾ ਡੀਐਨਏ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ।
ਟੁੱਟੇ-ਫੁੱਟੇ ਟੁਕੜਿਆਂ ਤੋਂ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ
ਕਦੇ-ਕਦੇ ਬਹੁਤ ਪੁਰਾਣੇ ਜੀਵਾਸ਼ਮਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਦੇ ਅੰਸ਼ ਜਾਂ ਹੋਰ ਰਸਾਇਣਕ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲੱਭ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਲਈ ਇਹ ਵੱਡੀ ਗੱਲ ਹੈ। ਪਰ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਡੀਐਨਏ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਜੀਵ ਦੀ ਪੂਰੀ ਜੈਨੇਟਿਕ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ।
ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਗੁੰਮ ਟੁਕੜਿਆਂ ਦੀ ਥਾਂ ਡੱਡੂ ਦਾ ਡੀਐਨਏ ਜੋੜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਇਹ ਇੰਝ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿਤਾਬ ਦੇ ਪਾਟੇ ਪੰਨਿਆਂ ਦੀ ਥਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਕਿਤਾਬ ਦੇ ਪੰਨੇ ਲਾ ਦਿਓ: ਜਿਲਦ ਤਾਂ ਭਰ ਜਾਵੇਗੀ, ਪਰ ਕਹਾਣੀ ਉਹ ਨਹੀਂ ਰਹੇਗੀ। ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਇਹ ਚੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ।
ਪੰਛੀ ਤਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਮੌਜੂਦ ਹਨ!
ਪੰਛੀ ਡਾਇਨਾਸੌਰਾਂ ਦੀ ਉਹ ਟਾਹਣੀ ਹਨ ਜੋ ਅੱਜ ਵੀ ਹਰੀ ਹੈ। ਸਾਡੇ ਬਨੇਰੇ ਉੱਤੇ ਬੈਠੀ ਚਿੜੀ ਵੀ ਉਸੇ ਵੱਡੇ ਟੱਬਰ ਦੀ ਜੀਅ ਹੈ!
ਇਹ ਰਿਸ਼ਤਾ ਕਿਵੇਂ ਬਣਿਆ, ਇਸ ਦੀ ਝਲਕ ਆਰਕੀਓਪਟੈਰਿਕਸ ਵਰਗੇ ਮੁੱਢਲੇ ਪੰਛੀਨੁਮਾ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਖੰਭ ਵੀ ਸਨ, ਦੰਦ ਵੀ, ਤੇ ਹੱਡੀਆਂ ਵਾਲੀ ਲੰਮੀ ਪੂਛ ਵੀ। ਪਰ ਅੱਜ ਦੇ ਕਿਸੇ ਪੰਛੀ ਤੋਂ ਟੀ. ਰੇਕਸ ਦਾ ਕਲੋਨ ਨਹੀਂ ਬਣ ਸਕਦਾ, ਮੁਰਗੀ ਤੋਂ ਵੀ ਨਹੀਂ।
ਪਾਰਕ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਥਾਂ ਕੀ ਕਰੀਏ?
ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਵਿੱਚ ਜੀਵਾਸ਼ਮ ਵੇਖੋ, ਸਾਈਟ ਉੱਤੇ ਕਾਰਡਾਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਕਰੋ ਅਤੇ ਕਵਿਜ਼ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਗਿਆਨ ਪਰਖੋ। ਵੇਲੋਸੀਰੇਪਟਰ ਦੇ ਖੰਭਾਂ ਦੇ ਸਬੂਤ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਟੀ. ਰੇਕਸ ਦੇ ਪੂਰੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਚਮੜੀ ਬਾਰੇ ਅਜੇ ਕਈ ਸਵਾਲ ਬਾਕੀ ਹਨ।
ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦਾ ਆਨੰਦ ਵੀ ਮਾਣੋ। ਬਸ ਯਾਦ ਰੱਖੋ ਕਿ ਰਸੋਈ ਵਿੱਚ ਇਨਸਾਨਾਂ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰਦੇ ਰੈਪਟਰ ਇੱਕ ਕਾਲਪਨਿਕ ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹਨ।
ਬੱਚੇ ਇਹ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ
- ਕੀ ਅਸੀਂ ਡਾਇਨਾਸੌਰ ਦਾ ਕਲੋਨ ਬਣਾ ਸਕਦੇ ਹਾਂ?
- ਅੱਜ ਤਾਂ ਨਹੀਂ। ਟੀ. ਰੇਕਸ ਵਰਗੇ ਅਲੋਪ ਡਾਇਨਾਸੌਰਾਂ ਦਾ ਕਲੋਨ ਜੋਗਾ ਡੀਐਨਏ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ, ਨਾ ਹੱਡੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਨਾ ਅੰਬਰ ਵਿੱਚ ਫਸੇ ਕੀੜਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ।
- ਜੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਵਧੀਆ ਹੱਡੀ ਮਿਲ ਜਾਵੇ ਤਾਂ?
- ਤਾਂ ਇਹ ਵੱਡੀ ਖੋਜ ਹੋਵੇਗੀ। ਪਰ ਹੱਡੀ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਤੋਂ ਇਹ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ ਕਿ ਅੰਦਰ ਕਲੋਨ ਜੋਗਾ ਡੀਐਨਏ ਵੀ ਹੈ। ਅਲੋਪ ਡਾਇਨਾਸੌਰਾਂ ਦਾ ਅਜਿਹਾ ਡੀਐਨਏ ਹੁਣ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ।
- ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਕਲੋਨ ਕਿਵੇਂ ਕਾਮਯਾਬ ਹੋ ਗਿਆ?
- ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਇੱਕ ਕਲਪਨਾ ਸੀ। ਲੇਖਕ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮਨੋਰੰਜਕ ਕਹਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਸੀ, ਕੋਈ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਕਲਾਸ ਨਹੀਂ।
- ਕੀ ਮੈਮਥ ਨੂੰ ਕਲੋਨ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ?
- ਮੈਮਥ ਬਹੁਤ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਤੇ ਬਰਫ਼ ਵਿੱਚ ਜੰਮੇ ਮਿਲੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਖੋਜ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ — ਪਰ ਡਾਇਨਾਸੌਰਾਂ ਦਾ ਵੇਲਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪੁਰਾਣਾ ਹੈ।
- ਕੀ ਪੰਛੀ ਸੱਚਮੁੱਚ ਜਿਊਂਦੇ ਡਾਇਨਾਸੌਰ ਹਨ?
- ਬਿਲਕੁਲ! ਉਹ ਕਿਸੇ ਲੈਬ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਬਣੇ। ਉਹ ਐਸਟਰਾਇਡ ਤੋਂ ਬਚੇ ਪੁਰਖਿਆਂ ਦੀ ਪੀੜ੍ਹੀ-ਦਰ-ਪੀੜ੍ਹੀ ਚੱਲਦੀ ਆਈ ਔਲਾਦ ਹਨ।
- ਅਸੀਂ ਅੱਜ ਵੀ ਡਾਇਨਾਸੌਰਾਂ ਦੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ ਕਿਉਂ ਲੱਭਦੇ ਹਾਂ?
- ਇਹ ਸਮਝਣ ਲਈ ਕਿ ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸੰਸਾਰ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਸੀ — ਨਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਜਿਊਂਦਾ ਕਰਨ ਲਈ।
ਕੰਮ ਦੀ ਗੱਲ
- ਫ਼ਿਲਮ ਵਾਲੀ ਲੈਬ ਦਾ ਚਿੱਤਰ ਬਣਾਓ ਤਾਂ ਨਾਲ ਲਿਖੋ: “ਇਹ ਕਲਪਨਾ ਹੈ। ਅੱਜ ਅਸੀਂ ਟੀ. ਰੇਕਸ ਦਾ ਕਲੋਨ ਨਹੀਂ ਬਣਾ ਸਕਦੇ।”
- ਅੰਬਰ ਵਿੱਚ ਫਸੇ ਕੀੜੇ ਦਾ ਸਰੀਰ ਸੁੰਦਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਬਚ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਨਾਲ ਕਲੋਨ ਬਣਾਉਣ ਜੋਗਾ ਡੀਐਨਏ ਬਚਣ ਦੀ ਗਾਰੰਟੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
- ਜੇ ਜਿਊਂਦਾ ਡਾਇਨਾਸੌਰ ਵੇਖਣਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਬਾਹਰ ਜਾ ਕੇ ਕਿਸੇ ਕਬੂਤਰ ਜਾਂ ਚਿੜੀ ਨੂੰ ਵੇਖੋ — ਇਹ ਜੁਰਾਸਿਕ ਪਾਰਕ ਨਾਲੋਂ ਕਿਤੇ ਵੱਧ ਸੱਚ ਹੈ!