ਪੰਜਾਬੀ — DinoLand
DinoLand 3–12 ਸਾਲ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਮੁਫ਼ਤ ਡਾਇਨਾਸੌਰ ਐਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ 17 ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਚਿੱਤਰ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਕਾਰ, ਵਜ਼ਨ ਤੇ ਜੀਵਨ ਬਾਰੇ ਦਿਲਚਸਪ ਤੱਥ ਹਨ। ਕਵਿਜ਼ ਖੇਡੋ, ਆਕਾਰ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਕਰੋ ਅਤੇ ਖੇਡ ਲਈ ਬਣਾਈਆਂ ਦਹਾੜਾਂ ਸੁਣੋ!
🌍 ਡਾਇਨਾਸੌਰਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲੋ!
- ਟਾਇਰਨੋਸੌਰਸ — 12 ਮੀਟਰ, 8 ਟਨ, ਮਾਸਾਹਾਰੀ: ਡਾਇਨਾਸੌਰਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ! ਟੀ. ਰੇਕਸ ਦੇ ਜਬਾੜਿਆਂ ਦੀ ਪਕੜ ਬੇਹੱਦ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸੀ।
- ਬ੍ਰੈਚਿਓਸੌਰਸ — 22 ਮੀਟਰ, 40 ਟਨ, ਸ਼ਾਕਾਹਾਰੀ: ਲੰਮੀ ਗਰਦਨ ਵਾਲਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਡਾਇਨਾਸੌਰ। ਉੱਚੇ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਟੀਸੀਆਂ ਤੱਕ ਉਹ ਸੌਖਿਆਂ ਹੀ ਮੂੰਹ ਮਾਰ ਲੈਂਦਾ ਸੀ!
- ਟ੍ਰਾਈਸੇਰਾਟੋਪਸ — 9 ਮੀਟਰ, 6 ਟਨ, ਸ਼ਾਕਾਹਾਰੀ: ਤਿੰਨ ਸਿੰਗ ਅਤੇ ਸਿਰ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਹੱਡੀ ਦੀ ਵੱਡੀ ਝਾਲਰ। ਪੂਰਾ ਕਵਚਧਾਰੀ ਸੂਰਮਾ!
- ਸਟੇਗੋਸੌਰਸ — 9 ਮੀਟਰ, 5 ਟਨ, ਸ਼ਾਕਾਹਾਰੀ: ਇਸ ਡਾਇਨਾਸੌਰ ਦੀ ਪਿੱਠ ਉੱਤੇ ਹੱਡੀ ਦੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਤਿਕੋਣੀਆਂ ਤਖ਼ਤੀਆਂ ਅਤੇ ਪੂਛ ਉੱਤੇ ਤਿੱਖੇ ਕੰਡੇ ਸਨ।
- ਵੇਲੋਸੀਰੇਪਟਰ — 2 ਮੀਟਰ, 15 ਕਿ.ਗ੍ਰਾ., ਮਾਸਾਹਾਰੀ: ਛੋਟਾ, ਪਰ ਬੜਾ ਚੁਸਤ ਤੇ ਫ਼ੁਰਤੀਲਾ ਸ਼ਿਕਾਰੀ। ਇਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਖੰਭ ਵੀ ਸਨ!
- ਸਪਿਨੋਸੌਰਸ — 14 ਮੀਟਰ, 7.4 ਟਨ, ਮਾਸਾਹਾਰੀ: ਹੁਣ ਤੱਕ ਲੱਭੇ ਮਾਸਾਹਾਰੀ ਡਾਇਨਾਸੌਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਮਾ! ਉਸ ਦੀ ਪਿੱਠ ਉੱਤੇ ਕਿਸ਼ਤੀ ਦੇ ਪਾਲ ਵਰਗਾ ਉੱਚਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਦਰਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਮੱਛੀਆਂ ਫੜਦਾ ਸੀ।
- ਐਨਕਾਈਲੋਸੌਰਸ — 8 ਮੀਟਰ, 6 ਟਨ, ਸ਼ਾਕਾਹਾਰੀ: ਇੱਕ ਜਿਊਂਦਾ ਟੈਂਕ! ਸਿਰ ਤੋਂ ਪੂਛ ਤੱਕ ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਹੱਡੀਆਂ ਦਾ ਕਵਚ ਸੀ ਅਤੇ ਪੂਛ ਦੇ ਸਿਰੇ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਗਦਾ ਸੀ।
- ਪਟੇਰਾਨੋਡੋਨ — ਖੰਭਾਂ ਦਾ ਫੈਲਾਅ: 7 ਮੀਟਰ, 25 ਕਿ.ਗ੍ਰਾ., ਮਾਸਾਹਾਰੀ: ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਖੰਭਾਂ ਨਾਲ ਉੱਡਣ ਵਾਲਾ ਸਰੀਸ੍ਰਿਪ। ਡਾਇਨਾਸੌਰ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਜ਼ਰੂਰ ਸੀ!
- ਡਿਪਲੋਡੋਕਸ — 27 ਮੀਟਰ, 15 ਟਨ, ਸ਼ਾਕਾਹਾਰੀ: ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਮੇ ਡਾਇਨਾਸੌਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ, ਜਿਸ ਦੀ ਪੂਛ ਵੱਡੇ ਕੋਰੜੇ ਵਰਗੀ ਸੀ!
- ਪੈਰਾਸੋਰੋਲੋਫਸ — 9.5 ਮੀਟਰ, 5 ਟਨ, ਸ਼ਾਕਾਹਾਰੀ: ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਡਾਇਨਾਸੌਰ! ਉਸ ਦੀ ਲੰਮੀ ਖੋਖਲੀ ਕਲਗੀ ਤੁਰ੍ਹੀ ਵਾਂਗ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਸੀ।
- ਪਲੇਸੀਓਸੌਰਸ — 3.5 ਮੀਟਰ, 200 ਕਿ.ਗ੍ਰਾ., ਮਾਸਾਹਾਰੀ: ਲੰਮੀ ਗਰਦਨ ਵਾਲਾ ਸਮੁੰਦਰੀ ਸਰੀਸ੍ਰਿਪ, ਜੋ ਡਾਇਨਾਸੌਰਾਂ ਦੇ ਜ਼ਮਾਨੇ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਪਰ ਆਪ ਉਹ ਡਾਇਨਾਸੌਰ ਨਹੀਂ ਸੀ!
- ਐਲੋਸੌਰਸ — 10 ਮੀਟਰ, 2.5 ਟਨ, ਮਾਸਾਹਾਰੀ: ਜੁਰਾਸਿਕ ਕਾਲ ਦੇ ਅਖ਼ੀਰ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਤਕੜੇ ਸ਼ਿਕਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ — ਤੇਜ਼ ਅਤੇ ਖ਼ਤਰਨਾਕ!
- ਕਾਰਨੋਟੌਰਸ — 8 ਮੀਟਰ, 1.5 ਟਨ, ਮਾਸਾਹਾਰੀ: ਉਸ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਬਲਦ ਵਾਂਗ ਦੋ ਸਿੰਗ ਸਨ! ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ ਦੌੜਨ ਵਾਲੇ ਵੱਡੇ ਸ਼ਿਕਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ।
- ਇਗੁਆਨੋਡੋਨ — 10 ਮੀਟਰ, 3 ਟਨ, ਸ਼ਾਕਾਹਾਰੀ: ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਖੋਜੇ ਗਏ ਡਾਇਨਾਸੌਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ। ਉਸ ਦੇ ਅੰਗੂਠਿਆਂ ਉੱਤੇ ਤਿੱਖੇ ਕੰਡੇ ਸਨ!
- ਗੀਗਾਨੋਟੋਸੌਰਸ — 13 ਮੀਟਰ, 8 ਟਨ, ਮਾਸਾਹਾਰੀ: ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸ਼ਿਕਾਰੀ — ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਮਾਸਾਹਾਰੀ ਡਾਇਨਾਸੌਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ!
- ਮਾਈਸੌਰਾ — 9 ਮੀਟਰ, 3 ਟਨ, ਸ਼ਾਕਾਹਾਰੀ: ਉਸ ਦੇ ਨਾਂ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ “ਚੰਗੀ ਮਾਂ ਕਿਰਲੀ”! ਜੀਵਾਸ਼ਮ ਖੋਜੀਆਂ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਵਾਲੇ ਵੱਡੇ ਆਲ੍ਹਣੇ ਮਿਲੇ ਹਨ।
- ਆਰਕੀਓਪਟੈਰਿਕਸ — 0.5 ਮੀਟਰ, 1 ਕਿ.ਗ੍ਰਾ., ਮਾਸਾਹਾਰੀ: ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਮੁੱਢਲਾ ਪੰਛੀ! ਉਸ ਦੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਉੱਤੇ ਖੰਭ ਸਨ, ਪਰ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਦੰਦ ਅਤੇ ਪਿੱਛੇ ਹੱਡੀਆਂ ਵਾਲੀ ਲੰਮੀ ਪੂਛ ਵੀ ਸੀ।
❓ ਡਾਇਨਾਸੌਰਾਂ ਬਾਰੇ ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਵਾਲ
- ਡਾਇਨਾਸੌਰ ਕੀ ਹਨ?
- ਡਾਇਨਾਸੌਰ ਸਰੀਸ੍ਰਿਪਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਹਨ, ਜੋ ਕਰੋੜਾਂ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਆਏ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿੱਕੇ ਜਾਨਵਰ ਵੀ ਸਨ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਜਾਨਵਰ ਵੀ। ਪੰਛੀ ਵੀ ਇਸੇ ਸਮੂਹ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹਨ। ਯੂਨਾਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ “ਡਾਇਨਾਸੌਰ” ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ “ਭਿਆਨਕ ਕਿਰਲੀ”।
- ਡਾਇਨਾਸੌਰ ਕਦੋਂ ਜਿਊਂਦੇ ਸਨ?
- ਪਹਿਲੇ ਡਾਇਨਾਸੌਰ 23 ਕਰੋੜ ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੀ ਪਹਿਲਾਂ ਆ ਚੁੱਕੇ ਸਨ। ਪੰਛੀਆਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਬਾਕੀ ਡਾਇਨਾਸੌਰ ਲਗਭਗ 6.6 ਕਰੋੜ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜ਼ਮਾਨਾ ਮੇਸੋਜ਼ੋਇਕ ਯੁੱਗ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਤਿੰਨ ਕਾਲ ਹਨ: ਟ੍ਰਾਈਸਿਕ, ਜੁਰਾਸਿਕ ਅਤੇ ਕ੍ਰੀਟੇਸੀਅਸ। ਪੰਛੀ ਅੱਜ ਵੀ ਸਾਡੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਜਿਊਂਦੇ ਹਨ।
- ਡਾਇਨਾਸੌਰ ਅਲੋਪ ਕਿਉਂ ਹੋਏ?
- ਲਗਭਗ 6.6 ਕਰੋੜ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਐਸਟਰਾਇਡ ਧਰਤੀ ਨਾਲ ਟਕਰਾਇਆ। ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਫੈਲੀ ਧੂੜ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਣਾਂ ਨੇ ਧੁੱਪ ਘਟਾ ਦਿੱਤੀ। ਠੰਢ ਵਧ ਗਈ, ਪੌਦੇ ਸੁੱਕਣ ਲੱਗੇ ਅਤੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨੂੰ ਖ਼ੁਰਾਕ ਲੱਭਣੀ ਔਖੀ ਹੋ ਗਈ। ਪੰਛੀਆਂ ਤੋਂ ਛੁੱਟ ਸਾਰੇ ਡਾਇਨਾਸੌਰ ਮੁੱਕ ਗਏ, ਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਵੀ ਕੁਝ ਕਿਸਮਾਂ ਹੀ ਬਚੀਆਂ।
- ਕਿਹੜਾ ਡਾਇਨਾਸੌਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸੀ?
- ਡਿਪਲੋਡੋਕਸ ਲਗਭਗ 27 ਮੀਟਰ ਲੰਮਾ ਸੀ, ਤਕਰੀਬਨ ਤਿੰਨ ਸਕੂਲੀ ਬੱਸਾਂ ਜਿੰਨਾ। ਅਰਜਨਟੀਨੋਸੌਰਸ ਸਭ ਤੋਂ ਭਾਰੇ ਡਾਇਨਾਸੌਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ; ਕੁਝ ਅੰਦਾਜ਼ੇ ਉਸ ਦਾ ਭਾਰ 100 ਟਨ ਤੱਕ ਦੱਸਦੇ ਹਨ। ਅਤੇ ਬ੍ਰੈਚਿਓਸੌਰਸ ਚਾਰ ਮੰਜ਼ਿਲਾ ਇਮਾਰਤ ਜਿੰਨਾ ਉੱਚਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਸੀ।
- ਕਿਹੜਾ ਡਾਇਨਾਸੌਰ ਸਭ ਤੋਂ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਸੀ?
- ਗੱਲ ਇਸ ਉੱਤੇ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ‘ਖ਼ਤਰਨਾਕ’ ਕਿਸ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹੋ। ਸਪਿਨੋਸੌਰਸ ਹੁਣ ਤੱਕ ਲੱਭਿਆ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਮਾ ਮਾਸਾਹਾਰੀ ਡਾਇਨਾਸੌਰ ਹੈ, ਲਗਭਗ 14 ਮੀਟਰ। ਟਾਇਰਨੋਸੌਰਸ ਦੇ ਤਕੜੇ ਜਬਾੜੇ ਹੱਡੀਆਂ ਤੋੜ ਸਕਦੇ ਸਨ। ਵੇਲੋਸੀਰੇਪਟਰ ਛੋਟਾ ਅਤੇ ਫ਼ੁਰਤੀਲਾ ਸੀ, ਪਰ ਉਹ ਝੁੰਡ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਦਾ ਸੀ ਜਾਂ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਅਜੇ ਪੱਕਾ ਨਹੀਂ ਪਤਾ।
- ਕਿਹੜੇ ਡਾਇਨਾਸੌਰ ਉੱਡ ਸਕਦੇ ਹਨ?
- ਪੰਛੀ ਡਾਇਨਾਸੌਰ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਉੱਡ ਸਕਦੇ ਹਨ! ਪਟੇਰਾਨੋਡੋਨ ਅਤੇ ਕੇਟਜ਼ਲਕੋਆਟਲਸ ਵੀ ਉੱਡਦੇ ਸਨ, ਪਰ ਉਹ ਪਟੇਰੋਸੌਰ ਸਨ, ਯਾਨੀ ਉੱਡਣ ਵਾਲੇ ਸਰੀਸ੍ਰਿਪਾਂ ਦਾ ਵੱਖਰਾ ਸਮੂਹ। ਡਾਇਨਾਸੌਰਾਂ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਜ਼ਰੂਰ ਸਨ, ਡਾਇਨਾਸੌਰ ਨਹੀਂ।
- ਡਾਇਨਾਸੌਰ ਕੀ ਖਾਂਦੇ ਸਨ?
- ਡਿਪਲੋਡੋਕਸ ਅਤੇ ਟ੍ਰਾਈਸੇਰਾਟੋਪਸ ਵਰਗੇ ਸ਼ਾਕਾਹਾਰੀ ਡਾਇਨਾਸੌਰ ਪੱਤੇ, ਟਾਹਣੀਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪੌਦੇ ਖਾਂਦੇ ਸਨ। ਟਾਇਰਨੋਸੌਰਸ, ਵੇਲੋਸੀਰੇਪਟਰ ਅਤੇ ਸਪਿਨੋਸੌਰਸ ਮਾਸਾਹਾਰੀ ਸਨ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਕੁਝ ਦੋਵੇਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਖਾ ਲੈਂਦੇ ਸਨ, ਪੌਦੇ ਵੀ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਜਾਨਵਰ ਵੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਰਵਭੋਗੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
- ਕੀ ਪੰਛੀ ਡਾਇਨਾਸੌਰਾਂ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ ਹਨ?
- ਹਾਂ! ਅੱਜ ਦੇ ਪੰਛੀ ਛੋਟੇ, ਖੰਭਾਂ ਵਾਲੇ ਡਾਇਨਾਸੌਰਾਂ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ ਹਨ ਅਤੇ ਆਪ ਵੀ ਡਾਇਨਾਸੌਰ ਹਨ। ਮੁਰਗੀ ਜਾਂ ਚਿੜੀ ਨੂੰ ਵੇਖੋ — ਤੁਹਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਜਿਊਂਦਾ ਡਾਇਨਾਸੌਰ ਹੈ!
- ਟਾਇਰਨੋਸੌਰਸ ਦਾ ਵਜ਼ਨ ਕਿੰਨਾ ਸੀ?
- ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਟਾਇਰਨੋਸੌਰਸ ਰੇਕਸ ਦਾ ਵਜ਼ਨ ਲਗਭਗ 8 ਟਨ ਹੁੰਦਾ ਸੀ — ਛੋਟੇ ਟਰੱਕ ਜਿੰਨਾ। ਉਹ ਲਗਭਗ 12 ਮੀਟਰ ਲੰਮਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਦੰਦ ਕੇਲੇ ਜਿੰਨੇ ਲੰਮੇ ਸਨ। ਦੌੜਨ ਲਈ ਉਹ ਬਹੁਤ ਭਾਰਾ ਸੀ, ਪਰ ਲੰਮੀਆਂ ਪੁਲਾਂਘਾਂ ਭਰ ਕੇ ਲਗਭਗ 20 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ ਤੱਕ ਤੁਰ ਲੈਂਦਾ ਸੀ।
- ਵਿਗਿਆਨੀ ਡਾਇਨਾਸੌਰਾਂ ਬਾਰੇ ਕਿਵੇਂ ਪਤਾ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹਨ?
- ਇਹ ਕੰਮ ਪੈਲੀਓਨਟੋਲੋਜਿਸਟ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਯਾਨੀ ਜੀਵਾਸ਼ਮਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਿਗਿਆਨੀ। ਉਹ ਚੱਟਾਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹੱਡੀਆਂ, ਦੰਦ, ਅੰਡੇ ਅਤੇ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲੱਭਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੁਰਾਗਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜ ਕੇ ਪਤਾ ਲਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਡਾਇਨਾਸੌਰ ਕਿਹੋ ਜਿਹੇ ਦਿਸਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਕਿਵੇਂ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ।