Nhân bản khủng long được không?
Câu trả lời ngắn: không. Không làm được Khủng long bạo chúa sống từ một khúc xương Khủng long bạo chúa. Xương đã thành đá. Bản hướng dẫn «cách dựng con vật» — DNA — không sống trong đá ấy. Con muỗi trong hổ phách của phim cũng không giữ sẵn công thức. Chim đã là khủng long, chỉ nhỏ và có lông. Điều ấy không giao một Khủng long bạo chúa mới cho sở thú.
Có xương. Không có công thức
Hóa thạch là đá hình xương. Cách nó thành hình nằm ở bài bên cạnh. Đá không mang DNA còn dùng được.
DNA là sợi mỏng trong tế bào sống. Nó tự gãy. Dù lạnh, dù trong băng, nó không trụ hàng chục triệu năm. Khủng long bạo chúa hết 66 triệu năm trước. Quá lâu cho sợi ấy. Với đá thì ổn.
Muỗi trong hổ phách là chuyện đẹp
Trong phim, muỗi đốt khủng long, kẹt trong nhựa, nhà khoa học lấy máu và dựng một công viên. Bảo tàng không được thế.
Hổ phách giữ một con côn trùng. Đó là nhựa, không phải tủ lạnh máu. Người ta đã tìm trong những con muỗi ấy DNA khủng long đủ để dựng một con vật. Không có. Đôi khi họ thấy vi khuẩn hiện đại chui vào sau. Đó không phải Khủng long bạo chúa.
Dù mảnh vụn cũng không dựng được vua
Đôi khi xương rất cũ được kiểm tra xem còn dấu protein hay vụn phân tử. Đó không phải cuốn sách «làm một Khủng long bạo chúa». Đó là trang rách mà mưa đã rửa chữ.
Trong phim họ lấp lỗ bằng DNA ếch. Ra một con ếch có chuyện kể, không phải 12 mét và 8 tấn trên thẻ của chúng ta.
Chim đã về — chúng chưa đi
Không cần bản sao để «khủng long lại có». Chim sẻ trên mái thuộc nhà ấy. Đó là bài khác.
Archaeopteryx trên thẻ dài nửa mét, kỷ Jura: chiếc cầu từ thợ săn nhỏ tới chim. Nó đã từng có. Không dán được một Khủng long bạo chúa từ nó.
Làm gì thay vì một công viên
Nhìn xương. So thẻ. Vẽ thật: Khủng long bạo chúa với vảy, Velociraptor to bằng gà tây. Chơi đố vui.
Thích phim thì thích. Chỉ cần biết: căn bếp với raptor là trò chơi. Viên đá trong bảo tàng thì không.
Trẻ hay hỏi
- Nhân bản khủng long được không?
- Không. Trong hóa thạch không còn DNA dùng được. Muỗi trong hổ phách không dựng nổi một công viên.
- Nếu tìm được một khúc xương rất đẹp?
- Xương có thể đẹp và nặng. Sợi DNA vẫn gãy từ lâu.
- Sao trong phim lại được?
- Vì đó là chuyện. Tác giả cần một công viên, không cần giờ hóa học.
- Còn voi ma mút?
- Voi ma mút sống muộn hơn nhiều và đôi khi nằm trong đất đóng băng. Đó là việc khác, và vẫn không phải Khủng long bạo chúa. Ở đây chúng ta không viết về voi ma mút.
- Chim đã là khủng long. Tính không?
- Tính. Chỉ không phải bản sao trong phòng thí nghiệm. Chúng tự đi qua 66 triệu năm.
- Vậy tìm xương để làm gì?
- Để biết chúng sống thế nào. Xương kể hình. Nó không đưa mật khẩu «bật Khủng long bạo chúa».
Nhớ thế này
- Nếu vẽ phòng thí nghiệm trong phim, ghi: «trong phim, không trong bảo tàng».
- Hổ phách có muỗi là viên đá đẹp, không phải két máu.
- Muốn khủng long sống? Nhìn con bồ câu. Thật hơn một công viên.