Bolehkah kita mengklon dinosaur?
Setakat ini, kita tidak boleh mengklon dinosaur bukan burung seperti T. rex. Fosil memberitahu kita rupa tubuhnya, tetapi tidak menyimpan bahan genetik lengkap yang diperlukan untuk menghasilkan haiwan itu. Kisah nyamuk dalam ambar yang menyimpan DNA dinosaur hanyalah fiksyen. Lagipun, burung memang dinosaur yang masih hidup – tidak perlu diklon pun.
Mengapakah DNA diperlukan?
DNA membawa maklumat genetik dalam sel. Untuk mengklon haiwan, saintis perlukan bahan genetik yang sesuai; bentuk rangka sahaja tidak cukup.
Selepas organisma mati, DNA mula rosak. Dinosaur bukan burung pupus kira-kira 66 juta tahun lalu, dan hingga kini belum ditemui bahan genetik yang cukup untuk mengklon mereka. Tulang fosil yang terpelihara dengan baik pun tidak semestinya masih menyimpan DNA yang boleh digunakan.
Bagaimana pula dengan nyamuk dalam ambar?
Ambar ialah damar pokok yang sudah mengeras. Serangga yang terperangkap di dalamnya kadang-kadang terpelihara dengan sangat terperinci. Tetapi bentuk tubuh yang cantik tidak bermakna setiap molekul asalnya turut kekal.
Saintis belum pernah memperoleh DNA dinosaur bukan burung yang boleh digunakan untuk pengklonan daripada serangga dalam ambar. Idea itu hebat untuk filem, tetapi bukan kaedah pengklonan yang terbukti.
Adakah serpihan molekul sudah mencukupi?
Kesan protein atau molekul purba, jika dikenal pasti dengan teliti, boleh memberitahu kita sesuatu tentang hidupan lampau. Tetapi itu jauh berbeza daripada memperoleh bahan genetik lengkap untuk menghasilkan seekor haiwan.
Dalam filem, DNA yang hilang ditampal dengan DNA katak. Masalahnya, DNA haiwan lain tidak dapat mengisi maklumat dinosaur yang tidak kita ketahui. Jalan cerita itu bukan resipi sebenar untuk mengklon T. rex.
Dinosaur sebenarnya masih ada bersama kita!
Burung moden ialah keturunan dinosaur yang terselamat dan terus berevolusi. Burung pipit dan merpati bukan hasil klon. Mereka sebahagian daripada sejarah evolusi yang masih berjalan.
Fosil seperti Archaeopteryx membantu kita mengkaji asal usul burung. Namun, tahu tentang hubungan evolusi tidak sama dengan tahu cara menukar burung menjadi T. rex.
Apa yang boleh kita pelajari tanpa mengklon dinosaur?
Daripada fosil, saintis boleh mengkaji rangka, pertumbuhan, pergerakan dan persekitaran purba. Kamu pula boleh melawat muzium, membaca kad maklumat atau melukis dinosaur sambil membezakan mana bukti, mana andaian.
Filem dinosaur masih boleh dinikmati sebagai hiburan. Bila timbul soalan tentang haiwan sebenar, bandingkan apa yang ditunjukkan filem dengan penemuan fosil dan penerangan saintis.
Soalan lazim
- Bolehkah kita mengklon dinosaur?
- Belum boleh. Bahan genetik yang diperlukan untuk mengklon dinosaur bukan burung masih belum ditemui.
- Bagaimana jika saintis menjumpai fosil tulang yang sangat elok?
- Rangka yang lengkap memberikan banyak maklumat tentang tubuh haiwan, tetapi tidak semestinya mengekalkan DNA yang boleh digunakan untuk pengklonan.
- Kenapa di dalam filem proses klon itu berjaya?
- Itu fiksyen sains. Penulis skrip mereka cerita untuk menghiburkan penonton, bukan melaporkan eksperimen makmal yang sebenar.
- Bagaimana pula dengan cubaan mengklon mamot?
- Mamot hidup jauh lebih dekat dengan zaman kita, dan sesetengah tinggalannya masih menyimpan DNA berkat suhu yang sejuk. Cabarannya lain sekali berbanding dinosaur bukan burung.
- Memandangkan burung ialah dinosaur, adakah itu dikira dinosaur klon?
- Tidak. Burung hidup hari ini melalui evolusi semula jadi, bukan kerana diklon oleh manusia.
- Mengapakah ahli sains terus mencari fosil tulang dinosaur?
- Daripada fosil, mereka belajar tentang rupa, habitat dan cara hidup haiwan purba, sekali gus memahami sejarah evolusi hidupan di Bumi.
Ingat fakta ini!
- Jika melukis makmal yang menghidupkan T. rex, jelaskan bahawa adegan itu ialah fiksyen.
- Serangga dalam ambar boleh terpelihara dengan baik tanpa menyimpan DNA dinosaur yang boleh digunakan.
- Untuk melihat dinosaur yang masih hidup, perhatikan burung di taman atau di luar tingkap.