Μπορούμε να κλωνοποιήσουμε έναν δεινόσαυρο;
Σήμερα δεν μπορούμε να κλωνοποιήσουμε τον Τυραννόσαυρο ή άλλον δεινόσαυρο που δεν ήταν πουλί. Χρειάζεται κατάλληλο γενετικό υλικό και τέτοιο DNA δεν έχει βρεθεί. Τα απολιθώματα μας μαθαίνουν πολλά για το σώμα και τη ζωή τους. Όμως το ότι ένα οστό κράτησε το σχήμα του δεν σημαίνει ότι κράτησε και τις γενετικές οδηγίες. Ούτε ένα έντομο σε κεχριμπάρι λύνει το πρόβλημα. Τα πουλιά είναι ο ζωντανός κλάδος των δεινοσαύρων, αλλά δεν είναι κλώνοι του Τυραννόσαυρου.
Υπάρχει κόκαλο. Δεν υπάρχει συνταγή!
Το DNA είναι το υλικό μέσα στα κύτταρα που περιέχει οδηγίες για την ανάπτυξη και τη λειτουργία του σώματος. Μετά τον θάνατο διασπάται σταδιακά. Οι συνθήκες διατήρησης έχουν σημασία, αλλά από την εξαφάνιση του Τυραννόσαυρου έχουν περάσει περίπου 66 εκατομμύρια χρόνια.
Μέχρι σήμερα δεν έχει βρεθεί DNA κατάλληλο για κλωνοποίηση δεινοσαύρου που δεν ήταν πουλί. Ένα απολίθωμα μπορεί να διατηρεί λεπτομέρειες της δομής ενός οστού, χωρίς να περιέχει πλήρεις γενετικές πληροφορίες.
Το κουνούπι στο κεχριμπάρι είναι μια ωραία ιστορία
Στην ταινία, ένα κουνούπι τσιμπάει έναν δεινόσαυρο, παγιδεύεται στη ρητίνη ενός δέντρου, οι επιστήμονες παίρνουν το αίμα και φτιάχνουν ένα ολόκληρο πάρκο! Στην πραγματική επιστήμη όμως τα πράγματα δεν έγιναν έτσι.
Το κεχριμπάρι μπορεί να φυλακίσει ένα έντομο, αλλά είναι απλώς απολιθωμένη ρητίνη — όχι ψυγείο που συντηρεί αίμα! Οι ερευνητές έψαξαν εξονυχιστικά σε τέτοια αρχαία κουνούπια για DNA δεινοσαύρου, αλλά δεν βρήκαν τίποτα. Καμιά φορά έβρισκαν σύγχρονους μικροοργανισμούς που τρύπωσαν πολύ αργότερα. Αυτό όμως δεν φτιάχνει έναν Τ. ρεξ!
Ακόμα και τα μικροσκοπικά κομμάτια δεν φτιάχνουν βασιλιά
Μερικές φορές οι επιστήμονες βρίσκουν ίχνη πρωτεϊνών ή άλλων μορίων σε αρχαία οστά. Είναι πολύτιμα στοιχεία, αλλά δεν φτάνουν για να βγει από αυτά ολόκληρη η «συνταγή» του ζώου.
Στην ταινία συμπληρώνουν τα κενά με DNA βατράχου. Στην πραγματικότητα, αν βάλεις DNA από άλλο ζώο, δεν παίρνεις πίσω τις χαμένες οδηγίες του Τυραννόσαυρου.
Τα πουλιά είναι ήδη εδώ — δεν έφυγαν ποτέ!
Δεν χρειάζεσαι κανέναν κλώνο για να πεις ότι «υπάρχουν πάλι δεινόσαυροι στη Γη». Το σπουργίτι στο περβάζι σου ανήκει κανονικότατα σε εκείνη την οικογένεια, όπως εξηγούμε στον σχετικό οδηγό!
Ο Αρχαιοπτέρυξ στην κάρτα μας έχει μέγεθος μισό μέτρο κι ανήκει στο Ιουρασικό: είναι η γέφυρα από τον μικρό σαρκοφάγο δεινόσαυρο στο σημερινό πουλί. Αυτή τη διαδρομή η φύση την έχει ήδη κάνει. Από ένα πουλί όμως δεν μπορείς να «γυρίσεις πίσω» σε Τυραννόσαυρο!
Τι μπορείς να κάνεις αντί για πάρκο;
Μπορείς να θαυμάζεις τα απολιθώματα στα μουσεία. Να συγκρίνεις τις κάρτες των δεινοσαύρων. Να τους ζωγραφίζεις σωστά: τον Τ. ρεξ με λέπια, τον Βελοσιράπτορα σαν γαλοπούλα. Και φυσικά να παίξεις το κουίζ μας!
Την ταινία μπορείς να τη λατρεύεις και να τη βλέπεις ξανά και ξανά. Απλώς να ξέρεις: η κουζίνα με τους ράπτορες είναι ένα διασκεδαστικό παραμύθι. Η πέτρα στο μουσείο είναι η αληθινή επιστήμη!
Ερωτήσεις που κάνουν τα παιδιά
- Μπορούμε να κλωνοποιήσουμε έναν δεινόσαυρο;
- Σήμερα όχι. Δεν έχει βρεθεί DNA κατάλληλο για κλωνοποίηση δεινοσαύρου που δεν ήταν πουλί.
- Κι αν βρουν ένα πολύ καλοδιατηρημένο κόκαλο;
- Ένα οστό μπορεί να διατηρείται καλά χωρίς να διατηρεί και πλήρες DNA. Ως τώρα δεν έχει βρεθεί κατάλληλο γενετικό υλικό για κλωνοποίηση αυτών των δεινοσαύρων.
- Γιατί στην ταινία δούλεψε τόσο απλά;
- Επειδή είναι ένα σενάριο επιστημονικής φαντασίας! Ο συγγραφέας ήθελε μια συναρπαστική περιπέτεια με δεινόσαυρους, όχι ένα αυστηρό μάθημα βιοχημείας.
- Και με το μαμούθ τι γίνεται;
- Τα μαμούθ έζησαν πολύ πιο πρόσφατα. Σε ορισμένα λείψανα που διατηρήθηκαν σε παγωμένο έδαφος έχουν βρεθεί τμήματα DNA. Αυτό διαφέρει πολύ από την περίπτωση του Τυραννόσαυρου.
- Τα πουλιά είναι ήδη δεινόσαυροι. Μετράει αυτό;
- Φυσικά και μετράει! Απλώς δεν είναι κλώνοι κάποιου εργαστηρίου: κατάφεραν μόνα τους να ξεπεράσουν τα 66 εκατομμύρια χρόνια και να ζουν ανάμεσά μας.
- Τότε γιατί ψάχνουμε ακόμα κόκαλα;
- Για να καταλάβουμε πώς ζούσαν. Το απολιθωμένο κόκαλο μας αποκαλύπτει τη μορφή και τη ζωή του ζώου — δεν είναι κουμπί για να «ανάψεις» έναν ζωντανό Τ. ρεξ!
Να το θυμάσαι
- Αν ζωγραφίζεις το εργαστήριο της ταινίας, γράψε από κάτω: «Στο σινεμά, όχι στο μουσείο!».
- Το κεχριμπάρι σχηματίζεται από αρχαία ρητίνη δέντρων. Μπορεί να διατηρήσει ένα έντομο, αλλά δεν έχει δώσει DNA δεινοσαύρου κατάλληλο για κλωνοποίηση.
- Θέλεις να δεις έναν ζωντανό δεινόσαυρο; Κοίταξε ένα περιστέρι στην πλατεία — είναι πιο αληθινός δεινόσαυρος από οποιονδήποτε κλώνο της ταινίας!