Velotsiraptor odamdek emas, kurkadek bo‘lgan
Haqiqiy Velotsiraptor odamdek emas, katta kurkadek kelgan. Kartochkamizda uning tumshug‘idan dumigacha bo‘lgan uzunligi ikki metr, og‘irligi esa atigi 15 kilogramm atrofida. U katta odamning beliga zo‘rg‘a yetadi. Kinoda esa odam bo‘yi keladi va panjasi bilan eshik tutqichini buraydi. Bu boshqa hayvon: film ijodkorlari jarangdor «Velotsiraptor» nomini olishgan-u, gavdani uning yirikroq amerikalik qarindoshidan ko‘chirishgan.
Uni kurka bilan yonma-yon qo‘yib ko‘ring
Ikki metr — bu dumi bilan birga hisoblaganda. Bo‘yi esa past: sonining tepasi katta odamning tizzasi bilan beli oralig‘ida bo‘lgan. 15 kilogramm esa Tiranozavrning sakkiz tonnasi oldida arzimas vazn!
Saytimizdagi 12 metrli Tiranozavr yonida Velotsiraptor katta avtobus yonidagi mushukdek ko‘rinadi. Multfilmlarda esa ularni deyarli bir bo‘yda chizishadi — suyaklar bunga aslo to‘g‘ri kelmaydi.
Nega kinoda uni bahaybat qilib ko‘rsatishgan
Filmdagi raptorlar haqiqiy Velotsiraptordan ancha yirik. Ularning gavdasi uning kattaroq qarindoshi Deynonixga ko‘proq o‘xshaydi.
Kinoga qo‘rqinchli qahramon kerak edi, shuning uchun hayvonni kattalashtirib yuborishgan. Uning asl o‘lchami va tuzilishini esa qazilma suyaklar aytib beradi.
Patlari bo‘lgan, ammo ucha olmagan
Uning qo‘l suyaklarida xuddi qushlardagidek patlar birikadigan bo‘rtiqchalar topilgan. U momiq patli, qanotsimon old panjalari, o‘tkir tishlari va uzun baquvvat dumi bo‘lgan chaqqon jonzot edi.
Lekin burgutdek osmonga ko‘tarilolmagan — kalta qanotlari bunday og‘ir tanani ko‘tarishga yaramasdi. Patlar uni sovuqdan asragan, baland sakrashga va in qurishga yordam bergan. Kartochkamizda ham u zehnli, chaqqon va patli ovchi deb tasvirlangan.
Tirnog‘i haqiqiy, lekin bo‘yi emas
Uning har bir oyog‘ida bittadan ulkan, o‘roqsimon egilgan tirnoq bo‘lgan. U bu tirnoq bilan eshik tutqichini ochmagan, balki o‘ljasini mahkam ushlab turgan. Dumi esa xuddi ruldek xizmat qilgan: chopayotganda muvozanatni saqlab, yiqilmaslikka yordam bergan.
U bo‘r davrida, bundan qariyb 75–71 million yil avval hozirgi Mo‘g‘uliston hududida yashagan. Issiq qumloq cho‘llar — kinodagi quyuq changalzorlar emas.
Darsda qanday oson eslab qolish mumkin
Uch narsani eslab qolsangiz bas: kurkadek keladi, patli, oyog‘ida o‘roqsimon tirnog‘i bor. Kimdir kinoni eslasa, «u yerda uni ataylab ulkan qilib ko‘rsatishgan» deb qo‘ya qoling.
Velotsiraptor kartochkasini, keyin Tiranozavrnikini oching — biri kurkadek, ikkinchisi avtobusdek.
Ko‘p so‘raladigan savollar
- Haqiqiy Velotsiraptor qanchalik katta bo‘lgan?
- Uzunligi dumi bilan taxminan ikki metr, vazni esa atigi 15 kilogramm bo‘lgan. Katta kurkadek kelgan, odamdek emas.
- Nega «Yura davri parki» filmida u bahaybat qilib ko‘rsatilgan?
- Ekranda qo‘rqinchliroq ko‘rinishi uchun. Nomini Velotsiraptordan olishgan, bo‘y-bastini esa ancha yirik qarindoshidan ko‘chirishgan.
- Velotsiraptorning rostdan ham patlari bo‘lganmi?
- Ha. Qo‘l suyaklarida patlar birikkan aniq bo‘rtiqlar saqlanib qolgan. Ammo u baribir ucha olmagan.
- Ular to‘da bo‘lib ov qilganmi?
- Bu hali aniq emas: Velotsiraptor to‘da bo‘lib ov qilganini isbotlaydigan dalil hozircha yo‘q. Filmdagi birga reja tuzadigan raptorlar esa — to‘qima.
- U Tiranozavrni yenga olarmidi?
- Imkoni yo‘q edi. Tiranozavr 12 metr va 8 tonna keladi — mushukni avtobusga qarshi qo‘yganday gap.
- Velotsiraptor qushmi?
- Yo‘q, lekin ularning juda yaqin qarindoshi. Qushlar esa tirik dinozavrlardir. Bu haqda alohida qo‘llanmamiz bor.
Eslab qoling
- Rasmda Velotsiraptor yoniga kurka yoki katta it chizib qo‘ying — o‘lchami darrov to‘g‘ri chiqadi.
- Patlarini chizishni unutmang. Kinodagi silliq va tuksiz yovuz maxluq filmning o‘zida qolaversin.
- Ekrandagi «raptor» bilan toshda saqlangan haqiqiy Velotsiraptorning nomi bir, gavdasi esa butunlay boshqa.