పక్షులు డైనోసార్లేనా?
అవును! పక్షులు ఈ రోజుకీ బతికి ఉన్న డైనోసార్లు. రెండు కాళ్లపై నడిచే థెరోపాడ్లు అనే డైనోసార్ల సమూహంలోనే అవి పుట్టుకొచ్చాయి. టైరనోసారస్ కూడా ఈ సమూహానిదే, కానీ పక్షుల పూర్వీకులు దిగ్గజాలు కావు — చిన్న, ఈకలున్న వేట డైనోసార్లు. అయినా ఒక పిచ్చుక మొసలి కంటే టైరనోసారస్‌కే ఎంతో దగ్గరి బంధువు. మొసలి దూరపు బంధువు. పక్షి అయితే నేరుగా డైనోసార్ల వంశానికే చెందుతుంది.
డైనోసార్లలా కనిపించడం కాదు — అవి డైనోసార్లే!
శాస్త్రవేత్తలు కార్టూన్లను చూసి కాదు, అస్థిపంజరాన్ని చూసి తేలుస్తారు. నడుము ఎముకలు, కాళ్ల అమరిక, ఈకలు, ఎముకలు పెరిగే తీరు — వీటన్నిటిలో నేటి కోడికీ ప్రాచీన చిన్న వేట డైనోసార్లకూ ఎన్నో పోలికలు ఉన్నాయి. అందుకే ‘పక్షులు డైనోసార్ల నుంచి వచ్చి పూర్తిగా వేరే జీవులయ్యాయి’ అని వాళ్లు అనరు. ‘పక్షులే నేడు బతికి ఉన్న డైనోసార్లు’ అని స్పష్టంగా చెబుతారు.
గ్రహశకలం పడిన తర్వాత నేలపై తిరిగిన పెద్ద డైనోసార్లన్నీ తుడిచిపెట్టుకుపోయాయి. పక్షుల వంశం మాత్రం ఆ విపత్తును దాటి నిలిచింది. కాబట్టి పెరట్లో గెంతే పిచ్చుకను ‘డైనోసార్ లాంటి పక్షి’ అనడం సరికాదు. అది డైనోసారే.
ఆర్కియోప్టెరిక్స్: డైనోసార్‌కూ పక్షికీ మధ్య వారధి
మన కార్డులో ఆర్కియోప్టెరిక్స్ పొడవు సుమారు అర మీటరు, బరువు ఒక కిలో. ఇది జురాసిక్ యుగంలో, సుమారు 15 కోట్ల ఏళ్ల క్రితం జీవించింది. దీనికి ఈకలు, రెక్కలు ఉండేవి. వాటితో పాటు పళ్లు, రెక్కలపై గోళ్లు, ఎముకలున్న పొడవాటి తోక కూడా ఉండేవి. ఈ కలయికే పక్షులకూ మిగతా డైనోసార్లకూ ఉన్న బంధాన్ని చూపిస్తుంది.
పందొమ్మిదో శతాబ్దంలో జర్మనీలో దీని శిలాజాలు దొరికాయి. తొలి పక్షుల్లో అందరికీ బాగా తెలిసింది ఇదే. కానీ ఇదే మొట్టమొదటి పక్షి అని కచ్చితంగా చెప్పలేం. కొత్త శిలాజాలు దొరికేకొద్దీ పక్షుల కథ ఇంకా స్పష్టమవుతోంది.
ఎగరలేకపోయినా ఈకలు!
వెలోసిరాప్టర్ తోకతో కలిపి సుమారు రెండు మీటర్ల పొడవు, 15 కిలోల బరువు ఉండేది — బరువులో పెద్ద టర్కీ కోడి అంత. దాని ముంజేతి ఎముకపై చిన్న బొడిపెలు ఉన్నాయి. ఈకలు అక్కడే అతుక్కుని ఉండేవి. అయినా అది ఎగరలేకపోయేది. ఈకలు ఒంటిని వెచ్చగా ఉంచడానికో, తోటి జంతువులకు సంకేతాలు ఇవ్వడానికో పనికొచ్చి ఉండవచ్చు.
టైరనోసారస్ కూడా థెరోపాడ్ సమూహానిదే, కానీ చాలా పెద్దది. దాని చర్మం ముద్రలున్న కొన్ని శిలాజాల్లో పొలుసులు కనిపిస్తాయి. ఒంటి మొత్తం చర్మం దొరకలేదు కాబట్టి మిగతా భాగాల్లో ఈకలు ఉండేవో లేదో ఇంకా తెలియదు.
మొసలి డైనోసార్ ఎందుకు కాదు?
మొసళ్లకూ డైనోసార్లకూ ఎంతో పాత పూర్వీకులు ఒకటే. కానీ ఈ రెండూ ఆర్కోసార్లు అనే పెద్ద సమూహంలో వేర్వేరు కొమ్మలు. పక్షులు డైనోసార్ల కొమ్మలో ఉన్నాయి, మొసళ్లు లేవు. ఒకే కాలంలో బతికాయనో, కాస్త ఒకేలా కనిపిస్తాయనో రెండు జంతువులను ఒకే సమూహంలో వేయలేం.
నేటి పక్షులన్నీ డైనోసార్లే, ఎగరలేనివి కూడా. టెరానోడాన్ ఎగిరేది, అయినా అది డైనోసార్ కాదు. ఎగురుతుందా లేదా, ఎలా నడుస్తుంది అనేవి బంధుత్వానికి గుర్తులు కావు.
ఇది తెలిస్తే ఏం మారుతుంది?
ఇది తెలియకపోతే డైనోసార్ల కథ ‘అన్నీ చనిపోయాయి’ అనే మాటతో ముగిసిపోతుంది. కానీ అన్నీ పోలేదు! వెలోసిరాప్టర్ ఈకలు ఏ చిత్రకారుడి ఊహో కాదు, శిలాజాలు చూపిన నిజం. పిచ్చుక రెక్క కూడా అదే పరిణామ కథను చెబుతోంది.
ఈ బంధువులను పక్కపక్కన చూడాలంటే మన సైట్‌లో ఆర్కియోప్టెరిక్స్, వెలోసిరాప్టర్, టైరనోసారస్ కార్డులు ఒకదాని తర్వాత ఒకటి తెరువు. అందరూ ఒకే కుటుంబం, కానీ సైజుల్లో ఎంత తేడానో చూడు.
పిల్లలు అడిగే ప్రశ్నలు
- పక్షులు నిజంగా డైనోసార్లేనా?
- అవును! నేటి పక్షులన్నీ ఈకలున్న చిన్న వేట డైనోసార్ల నుంచి వచ్చిన సజీవ వారసులు. బల్లులు, మొసళ్లు మాత్రం డైనోసార్లు కావు.
- పక్షులు ఏ డైనోసార్ల నుంచి వచ్చాయి?
- థెరోపాడ్ల నుంచి — రెండు కాళ్లపై పరుగెత్తే చిన్న మాంసాహార డైనోసార్ల నుంచి. డిప్లోడోకస్, ట్రైసెరాటాప్స్ లాంటి శాకాహారుల నుంచి కాదు.
- కోడి కూడా డైనోసారేనా?
- అవును! కోడి డైనోసార్ల సమూహానికే చెందుతుంది. అది టైరనోసారస్ కాదు గానీ, నేటికీ బతికి ఉన్న పక్షుల శాఖలో భాగం.
- టైరనోసారస్కు ఈకలు ఉండేవా?
- టి. రెక్స్ చర్మం ముద్రలున్న కొన్ని శిలాజాల్లో పొలుసులు కనిపిస్తాయి. ఒంటి మొత్తం చర్మం దొరకలేదు, అందుకే మిగతా చోట్ల ఈకలు ఉండేవో లేదో కచ్చితంగా తెలియదు.
- ఆర్కియోప్టెరిక్స్ మొదటి పక్షా?
- తొలి పక్షుల్లో అందరికీ బాగా తెలిసింది ఇదే. అర మీటరు పొడవుండే దీనికి రెక్కలతో పాటు పళ్లు, పొడవాటి తోక కూడా ఉండేవి.
- మరి డైనోసార్లన్నీ అంతరించిపోయాయని ఎందుకు అంటారు?
- అలా అన్నప్పుడు సాధారణంగా పక్షులు కాని డైనోసార్ల గురించే మాట్లాడుతున్నారు. అవి అంతరించిపోయాయి, కానీ పక్షుల వంశం నేటికీ కొనసాగుతోంది.
గుర్తుంచుకోవాల్సిన విషయాలు
- క్లాసులో స్నేహితులకు చెప్పు: ‘డైనోసార్లన్నీ చనిపోలేదు. మన ఇంటి గోడ మీద వాలే పిట్ట కూడా డైనోసారే!’
- రెక్కలున్నవన్నీ డైనోసార్లు కావు. టెరానోడాన్ ఆకాశంలో ఎగిరింది, కానీ అది డైనోసార్ కాదు — ఎగిరే సరీసృపం!
- వెలోసిరాప్టర్ బొమ్మకు ఈకలు తప్పకుండా గీయి — శిలాజాలు చెప్పేది కూడా అదే.