డైనోసార్లు ఎందుకు అంతరించిపోయాయి?
సుమారు 6 కోట్ల 60 లక్షల ఏళ్ల క్రితం ఒక భారీ గ్రహశకలం భూమిని ఢీకొంది. ఆ దెబ్బకు లేచిన దుమ్ము, మసి ఆకాశాన్ని కమ్మేసి సూర్యకాంతిని అడ్డుకున్నాయి. భూమి చల్లబడింది. నేలపై మొక్కలు, సముద్రంలో శైవలాలు సరిగ్గా పెరగలేదు. వాటిని తినే జంతువులకు తిండి కరువైంది. ఆ జంతువులను వేటాడేవాటికీ ఆహారం దొరకలేదు. పక్షులు కాని డైనోసార్లన్నీ అంతరించిపోయాయి. కొన్ని పక్షులు మాత్రం ఈ విపత్తును తట్టుకుని నిలిచాయి. మన చుట్టూ తిరిగే పక్షులన్నీ వాటి వారసులే. అంటే అవీ డైనోసార్లే.
గ్రహశకలం ఎక్కడ పడింది? ఎంత పెద్దది?
ఆ గ్రహశకలం మెక్సికోలోని యుకటాన్ ద్వీపకల్పం దగ్గర పడింది. అక్కడ ఏర్పడిన భారీ బిలానికి చిక్సులుబ్ అని పేరు. దాని వెడల్పు దాదాపు 200 కిలోమీటర్లు! ఇప్పుడు అది నేల కిందా సముద్రం అడుగునా దాగి ఉంది. అందుకే తీరంలో నిలబడి చూసినా ఆ గుంట కనిపించదు.
గ్రహశకలం వెడల్పు పది కిలోమీటర్లకు పైనే. మన కార్డులోని డిప్లోడోకస్ పొడవు 27 మీటర్లు — మూడు స్కూల్ బస్సులంత. అలాంటి మూడు వందల డిప్లోడోకస్‌లను వరుసగా పడుకోబెట్టినా ఆ రాయి వెడల్పుకు సరిపోవు! ఆ ఢీకొట్టిన గుర్తు ఇప్పటికీ కనిపిస్తుంది: ప్రపంచమంతటా రాతి పొరల మధ్య ఒక సన్నని మట్టి పొర ఉంది. అందులో ఇరిడియం అనే లోహం మామూలు కంటే చాలా ఎక్కువ. భూమిపై ఈ లోహం అరుదు, గ్రహశకలాల్లో మాత్రం ఎక్కువగా ఉంటుంది. శాస్త్రవేత్తలు ఈ పొరను చిక్సులుబ్ బిలంతో ముడిపెడతారు.
చలి పెరిగింది, ఆహార గొలుసులు దెబ్బతిన్నాయి
నష్టం గ్రహశకలం పడిన చోటుతో ఆగిపోలేదు. గాలిలో తేలుతున్న దుమ్ము, మసి సూర్యకాంతిని అడ్డుకోవడంతో ఉష్ణోగ్రతలు పడిపోయాయి. మొక్కలు, శైవలాలు తగ్గిపోవడంతో వాటిని తినే జంతువులకు ఆహారం దొరకడం కష్టమైంది. ఆ జంతువులు తగ్గిపోగానే వాటిని వేటాడేవీ ఆకలితో ఇబ్బంది పడ్డాయి.
ఎవరు ఎవరిని తిని బతుకుతారో చూపించే వరుసనే ఆహార గొలుసు అంటాం. పెద్ద జంతువులకు రోజూ బోలెడంత తిండి కావాలి. చిన్న జీవులు తక్కువ ఆహారంతోనే నెట్టుకురాగలిగాయి. బొరియల్లో దాక్కోవడం, విత్తనాలు లేదా పురుగులు తినగలగడం కూడా కొన్నింటిని కాపాడి ఉండవచ్చు. ఏది ఎక్కువగా పనికొచ్చిందో శాస్త్రవేత్తలు ఇంకా పరిశోధిస్తున్నారు.
గ్రహశకలం పడినప్పుడు ఏ డైనోసార్లు ఉండేవి?
టైరనోసారస్‌నే తీసుకో. మన కార్డు ప్రకారం దాని పొడవు సుమారు 12 మీటర్లు, బరువు ఎనిమిది టన్నులు. అది క్రెటేషియస్ యుగం చివర్లో, సుమారు 6 కోట్ల 80 లక్షల నుంచి 6 కోట్ల 60 లక్షల ఏళ్ల క్రితం జీవించింది. ట్రైసెరాటాప్స్ కూడా అదే కాలానిది. గ్రహశకలం ఢీకొన్నప్పుడు ఈ రెండూ భూమిపై ఉన్నాయి.
బ్రాకియోసారస్, స్టెగోసారస్ కథ వేరు. అవి జురాసిక్ యుగంలో జీవించి, ఆ విపత్తుకు కొన్ని కోట్ల ఏళ్ల ముందే అంతరించిపోయాయి. కాబట్టి డైనోసార్లన్నీ ఒకే దెబ్బకు పోయాయని అనుకోవద్దు. వాటి సుదీర్ఘ చరిత్రలో కొత్త జాతులు పుడుతూనే ఉన్నాయి, పాతవి అంతరిస్తూనే ఉన్నాయి.
పిచ్చుకలు నేటికీ ఎందుకున్నాయి, టైరనోసారస్ ఎందుకు లేదు?
పక్షులు ఈకలున్న చిన్న థెరోపాడ్ డైనోసార్ల ఒక శాఖ నుంచి వచ్చాయి. గ్రహశకలం దెబ్బ తర్వాత ఆ శాఖలో కొన్ని వంశాలు నిలిచాయి. మిగతా డైనోసార్లలో ఒక్కటీ మిగల్లేదు. మొసళ్లు, తాబేళ్లు, ఇంకా ఎన్నో జంతువులు కూడా ఈ విపత్తును దాటాయి.
కొన్ని పక్షులే ఎందుకు బతికాయో ఇంకా పూర్తిగా తెలియదు. చిన్న శరీరం, విత్తనాలతో సహా రకరకాల తిండి తినగలగడం సాయపడి ఉండవచ్చు. అలాగని ఆనాటి పక్షులన్నీ బతికాయని కాదు. పక్షులకూ డైనోసార్లకూ ఉన్న బంధం గురించి ‘పక్షులు డైనోసార్లేనా?’ అనే వ్యాసంలో చదువు.
అగ్నిపర్వతాలు కూడా బద్దలయ్యాయి!
దాదాపు అదే సమయంలో నేటి భారతదేశంలోని దక్కన్ పీఠభూమి ప్రాంతంలో భారీ అగ్నిపర్వతాలు బద్దలయ్యాయి. లావా వరదలా పారింది. బయటకు వచ్చిన విష వాయువులు వాతావరణాన్ని మార్చేశాయి. కానీ భూగోళమంతా పరుచుకున్న ఆ సన్నని ఇరిడియం పొర గ్రహశకలం దెబ్బకే సరిపోలుతుంది, విస్ఫోటనాలకు కాదు.
అగ్నిపర్వతాలూ ప్రభావం చూపాయి. అవి ఎంత నష్టం చేశాయో శాస్త్రవేత్తలు ఇంకా అధ్యయనం చేస్తున్నారు. కానీ ఆ బిలాన్నీ, ప్రపంచమంతా కనిపించే ఆ పొరనూ చూస్తే డైనోసార్లను తుడిచిపెట్టింది ప్రధానంగా గ్రహశకలమే అని గట్టిగా తెలుస్తుంది.
పిల్లలు అడిగే ప్రశ్నలు
- డైనోసార్లు ఎందుకు అంతరించిపోయాయి?
- సుమారు 6 కోట్ల 60 లక్షల ఏళ్ల క్రితం ఒక గ్రహశకలం భూమిని ఢీకొంది. భూమి చల్లబడింది, ఆహార గొలుసులు తెగిపోయాయి. పక్షులు కాని డైనోసార్లు అంతరించిపోయాయి. నేటి పక్షుల పూర్వీకులు బతికిపోయాయి.
- గ్రహశకలం ఎక్కడ పడింది?
- మెక్సికోలోని యుకటాన్ ద్వీపకల్పం దగ్గర. అక్కడ ఏర్పడిన చిక్సులుబ్ బిలం దాదాపు 200 కిలోమీటర్ల వెడల్పు. ఇప్పుడు అది నేల కిందా సముద్రం అడుగునా ఉంది.
- డైనోసార్లన్నీ చనిపోయాయా?
- లేదు. పక్షులు కాని డైనోసార్లే అంతరించిపోయాయి. కొన్ని పక్షి వంశాలు నిలిచాయి, నేటి పక్షులన్నీ వాటి వారసులే.
- అగ్నిపర్వతాల వల్లే డైనోసార్లు చనిపోయాయా?
- అప్పట్లో భారతదేశంలో భారీ అగ్నిపర్వత విస్ఫోటనాలు జరిగిన మాట నిజమే. అయినా డైనోసార్లు అంతరించిపోవడానికి ప్రధాన కారణం గ్రహశకలం దెబ్బేనని శాస్త్రవేత్తలు భావిస్తున్నారు.
- టైరనోసారస్, స్టెగోసారస్ ఒకే రోజు చనిపోయాయా?
- లేదు! స్టెగోసారస్ జురాసిక్ యుగంలో జీవించింది, టైరనోసారస్ కంటే కొన్ని కోట్ల ఏళ్ల ముందే అంతరించిపోయింది. టైరనోసారస్ క్రెటేషియస్ యుగం చివర్లో ఉండేది.
- డైనోసార్లు తిరిగి రాగలవా?
- టైరనోసారస్ లాంటి డైనోసార్ను క్లోన్ చేయడానికి కావాల్సిన డీఎన్ఏ ఇప్పటివరకు దొరకలేదు. కానీ డైనోసార్ల ఒక శాఖ పక్షుల రూపంలో ఇప్పటికీ మన మధ్యే ఉంది.
గుర్తుంచుకోవాల్సిన విషయాలు
- డైనోసార్ల అంతాన్ని బొమ్మగా గీస్తే పేలుడు ఒక్కటే కాదు — దుమ్ము కమ్ముకుని సూర్యుడు కనిపించని ఆకాశం, ఎండిపోయిన చెట్లు కూడా గీయి.
- జురాసిక్, క్రెటేషియస్ వేర్వేరు యుగాలు. స్టెగోసారస్ పక్కన టైరనోసారస్ నిలబడటం సినిమాల్లోనే జరుగుతుంది, నిజ చరిత్రలో కాదు!
- కిటికీ మీద వాలే పిచ్చుక మొసలి కంటే టైరనోసారస్‌కే దగ్గరి బంధువు. ఇది జోక్ కాదు, నిజమైన సైన్స్!