Velociraptor alikuwa na ukubwa wa bata mzinga, si mtu
Velociraptor wa kweli alikuwa na ukubwa wa bata mzinga. Kwenye kadi yetu ana urefu wa mita mbili kutoka puani hadi ncha ya mkia, na uzito wa kilo 15 hivi. Mgongo wake ungekufikia kiunoni tu. Sinema inamwonyesha mrefu kama mtu, akifungua milango ya jikoni. Huyo ni mnyama mwingine: watengenezaji wa filamu walichukua jina maarufu la Velociraptor na kulipa mwili wa binamu yake mkubwa wa Amerika Kaskazini.
Urefu si sawa na kimo
Mita mbili hizo zinajumuisha mkia mrefu ulionyooka. Mnyama mwenyewe alikuwa mfupi; nyonga zake zingefika kati ya goti na kiuno cha mtu mzima. Kilo 15 ni uzito wa mbwa wa wastani, si wa jitu la kutisha.
T. rex wa tovuti hii ana urefu wa mita 12 na uzito wa tani 8. Weka Velociraptor kando yake, naye ataonekana kama paka mdogo kando ya basi la abiria. Katuni nyingine huwachora karibu kimo kimoja. Mifupa inasema sivyo.
Mbona filamu ilimfanya awe mkubwa kiasi hicho?
Watengenezaji wa filamu walihitaji mwindaji anayeweza kumtazama mtu jicho kwa jicho jikoni. Bata mzinga hamtishi mtu. Kwa hiyo walimrefusha mhusika wao.
Jina walilochagua ni fupi na lina mvuto: Velociraptor. Lakini umbo la mnyama wa filamu linafanana zaidi na Deinonychus, binamu yake wa Amerika Kaskazini aliyekuwa na urefu karibu mara mbili. Wanasayansi waliona tofauti hiyo mara moja. Watazamaji wadogo hawakujali; kwao alikuwa “raptor” wa kutisha, basi.
Alikuwa na manyoya, lakini hakupaa angani
Mifupa ya mikono yake ina vinundu vidogo ambapo manyoya yalishikamana, kama ilivyo kwa ndege wa leo. Alikuwa na manyoya laini, mikono iliyofanana na mabawa, meno makali na mkia mrefu ulionyooka kama rula.
Kuruka hakuweza: mwili wake ulikuwa mzito mno kwa mikono hiyo mifupi. Manyoya yalimpa joto, yalimsaidia kudhibiti mwelekeo alipokimbia kwa kasi, na yalifunika mayai alipolalia kiota. Ndivyo kadi yetu inavyomwonyesha: mwepesi wa mbio, mwerevu, na mwenye manyoya.
Ukucha kama mundu
Kila mguu ulikuwa na ukucha mkubwa uliopinda kama mundu. Aliutumia kukanyaga na kubana mawindo chini kwa nguvu, si kufungua vitasa vya milango. Mkia mrefu ulifanya kazi ya usukani, ukimzuia asiyumbe wala kuanguka alipokata kona kwa kasi.
Aliishi mwishoni mwa Kretesia huko Mongolia, yapata miaka milioni 75 hadi 71 iliyopita. Mazingira yake yalikuwa jangwa la mchanga lenye joto, si msitu mnene wa kijani kama ule wa kwenye sinema.
Jinsi ya kumkumbuka na kumweleza rafiki yako
Mweleze rafiki yako kwa sentensi moja: “Velociraptor alikuwa na ukubwa wa bata mzinga, mwenye manyoya na ukucha mkubwa mguuni.” Akiuliza kuhusu filamu, mwambie kwamba walimkuza makusudi ili atishe zaidi.
Kisha fungua kadi ya Velociraptor na baadaye ya T. rex. Mmoja ni bata mzinga mchangamfu, mwingine ni basi zima.
Maswali ya watoto
- Velociraptor halisi alikuwa na ukubwa gani?
- Alikuwa na urefu wa karibu mita mbili (pamoja na mkia) na uzito wa kilo 15 tu, sawa na bata mzinga mkubwa.
- Kwa nini ni mkubwa sana kwenye filamu ya Jurassic Park?
- Watengenezaji wa filamu walitaka atishe zaidi, kwa hiyo walimpa mwili wa binamu yake mkubwa, Deinonychus.
- Je, Velociraptor alikuwa na manyoya?
- Ndiyo, mifupa yake ina alama za vinundu vilivyoshikilia manyoya, ingawa hakuwa na uwezo wa kupaa angani.
- Je, walikuwa wakiwinda kwenye makundi?
- Wanasayansi bado hawajui kama waliwinda kwa makundi. Tabia za kupanga mashambulizi kwa ustadi kama kwenye filamu hazijathibitishwa.
- Je, angeweza kumshinda T. rex kwenye pambano?
- T. rex alikuwa mkubwa zaidi, karibu tani 8. Lakini pambano lenyewe halikutokea: waliishi nyakati na maeneo tofauti.
- Je, Velociraptor ni ndege?
- Hakuwa ndege, lakini ni jamaa wa karibu sana katika ukoo mmoja uliozaa ndege wa leo.
Kumbuka haya
- Kwenye mchoro wako, weka bata mzinga au mbwa mkubwa kando yake ili kuonyesha kimo chake halisi.
- Mchore na manyoya mengi. Yule mwenye ngozi tupu, kama mjusi mkubwa, abaki kwenye sinema.
- Neno “raptor” la kwenye sinema na Velociraptor halisi wa kwenye miamba ni vitu viwili tofauti kabisa.