Je, T. rex alikuwa na manyoya?
Alama za ngozi ya T. rex zilizopatikana hadi sasa zinaonyesha magamba, si manyoya. Wanasayansi walizikuta shingoni, kwenye nyonga na mkiani, na zinafanana na magamba ya mijusi au mamba. Kwa hiyo kumchora kama kasuku mkubwa ni kwenda mbele ya ushahidi. Binamu zake wadogo walikuwa na manyoya, na huko China walipatikana jamaa zake wakubwa wenye manyoya laini. Lakini T. rex wa kadi yetu ana urefu wa mita 12 na uzito wa tani 8, mrefu kuliko basi. Mwili mkubwa hivyo huenda ulihifadhi joto bila manyoya mengi.
Wanasayansi waligundua nini kwenye ngozi ya T. rex?
Watafiti hawakutegemea michoro ya katuni; walichunguza visukuku vyenyewe. Shingoni, ubavuni karibu na nyonga, na mkiani, T. rex aliacha alama za ngozi yake kwenye miamba. Alama hizo zinaonyesha magamba madogo yenye vinundu vigumu. Katika sehemu hizo hakuna alama hata moja ya unyoya.
Lakini hizo si ngozi ya mwili mzima, kuanzia puani hadi ncha ya mkia. Ngozi ya mgongoni, kwa mfano, bado haijapatikana. Tunachoweza kusema ni kwamba kila kipande cha ngozi kilichopatikana kina magamba. Kama kulikuwa na manyoya mahali pengine, hatujui.
Mbona basi picha nyingi zinamchora akiwa na manyoya?
Wawindaji wengi wa familia hiyo kubwa wamepatikana wakiwa na manyoya. Dinosauri wadogo wa miguu miwili mara nyingi walikuwa na manyoya laini yaliyowapa joto na kuwapendezesha mbele ya wenzao. Hawakuyatumia kupaa kama tai.
Kwa hiyo wachoraji wakajiuliza: kama binamu zake wana manyoya, kwa nini T. rex asiwe nayo? Wazo hilo linaeleweka. Ila ngozi ya T. rex iliyopatikana inaonyesha kitu kingine. Familia moja haimaanishi vazi moja.
Yule binamu jitu mwenye manyoya si T. rex wetu
Huko China walipatikana mabaki ya dinosauri aitwaye Yutyrannus. Urefu wake ulikuwa karibu mita tisa, na mwili wake ulikuwa umefunikwa na manyoya marefu, laini. Mwindaji wa kutisha, tena mwenye manyoya. Lakini ni jamaa wa T. rex tu, si T. rex mwenyewe.
Yutyrannus aliishi mamilioni ya miaka mapema zaidi, katika mazingira ya baridi, na alikuwa mwepesi zaidi. T. rex alikuja baadaye sana, mzito wa tani nane, katika hali ya hewa ya joto. Koti la manyoya la Yutyrannus haliwezi kuazimwa na kuvalishwa T. rex.
Velociraptor: manyoya yake hayana ubishi
Velociraptor ana urefu wa mita mbili na uzito wa kilo 15, kama bata mzinga mkubwa. Kwenye mifupa ya mikono yake kuna vinundu vidogo ambapo manyoya yalishikamana. Hakuruka. Manyoya yalimkinga na baridi na kumsaidia kujionyesha.
Unataka dinosauri ambaye manyoya yake hayana mjadala? Fungua kadi ya Velociraptor. T. rex mwache na magamba yake, mpaka visukuku vipya vionyeshe vinginevyo.
Jinsi ya kumchora bila kupotosha ukweli
Kwa T. rex: magamba ya rangi ya kijivu au ya udongo, meno marefu kama ndizi, na mikono mifupi ya mbele yenye vidole viwili. Ukipenda, ongeza vinyoya vichache mgongoni, kwa sababu ngozi ya sehemu hiyo bado haijapatikana. Usimvike manyoya mwili mzima kama kasuku.
Velociraptor apate manyoya mengi, umbo la bata mzinga na ukucha mkubwa uliopinda mguuni. Pteranodon apewe mabawa ya ngozi. Na usisahau kwamba yeye si dinosauri; maelezo yake yako kwenye mwongozo mwingine.
Maswali ya watoto
- Je, T. rex alikuwa na manyoya?
- Alama za ngozi zilizopatikana zina magamba. Kwa kuwa si ngozi ya mwili mzima iliyohifadhiwa, hatujui kwa hakika kama sehemu nyingine zilikuwa na manyoya.
- Kwa nini vitabuni T. rex huonekana na manyoya?
- Kwa sababu binamu zake wengi walikuwa na manyoya, hivyo wachoraji wengine waliamua kumvika mfalme vazi hilo hilo bila uthibitisho wa kutosha.
- Je, Yutyrannus ni T. rex?
- Hapana. Yutyrannus alikuwa jamaa yake kutoka China aliyeishi mapema zaidi na alikuwa mwepesi zaidi. Visukuku vyake vinaonyesha manyoya.
- Ni dinosauri gani waliokuwa na manyoya bila shaka yoyote?
- Wawindaji wengi wadogo kama Velociraptor na Archaeopteryx, pamoja na ndege wote wanaoishi leo.
- Kwa nini dinosauri awe na manyoya ikiwa hawezi kupaa?
- Manyoya yaliwasaidia kujikinga na baridi kali, kulalia mayai viotani, na kuringa mbele ya wenzao.
- Kwenye filamu ya Jurassic Park T. rex hana manyoya. Je, wako sahihi?
- Kwa kiasi kikubwa, ndiyo. Ngozi ya T. rex iliyopatikana ina magamba, sawa na T. rex wa filamu hiyo.
Kumbuka haya
- Kwenye mchoro wako, andika kando ya kila sehemu: “kutoka visukuku” au “wazo langu”. Magamba ni ya kwanza, manyoya mgongoni ni ya pili.
- Usimchanganye T. rex na Yutyrannus. Ni jamaa, lakini spishi tofauti, na Yutyrannus ndiye aliyekuwa na manyoya.
- Ukitaka kuchora dinosauri mwenye manyoya bila mjadala, chora Velociraptor. Au shomoro: naye ni dinosauri.