Pteranodon na Plesiosaurus si dinosauri
Pteranodon si dinosauri, na Plesiosaurus pia si dinosauri. Pteranodon alikuwa pterosauri, yaani mtambaazi aliyeruka kwa mabawa ya ngozi. Plesiosaurus alikuwa mtambaazi wa baharini mwenye shingo ndefu na mapezi. Dinosauri ni familia yao wenyewe, na kwa kiasi kikubwa waliishi nchi kavu. Tumewaweka karibu na T. rex kwenye tovuti kwa sababu wote ni wa Enzi ya Mesozoi, na filamu nyingi huwaonyesha pamoja. Lakini hawakuishi wote wakati mmoja, na makundi yao ni tofauti.
Neno dinosauri halimaanishi “kila mtambaazi wa kale”
Wanasayansi hutumia neno hili kwa tawi moja tu la watambaazi. Dalili zake ni nyonga ya umbo maalum, miguu iliyosimama wima chini ya mwili kama nguzo, na maisha ya nchi kavu. T. rex, Triceratops, Stegosaurus na Velociraptor wote ni dinosauri. Lakini si kila kiumbe cha kale chenye magamba ni dinosauri.
Sinema huwakusanya wote kwenye picha moja ili hadithi inoge na tiketi ziuzike. Ni raha kutazama, lakini darasani huleta mkanganyiko.
Pteranodon: mfalme wa angani, si dinosauri
Kwenye kadi yetu, upana wa mabawa ya Pteranodon ni karibu mita saba, na uzito wake ni takriban kilo 25. Aliishi katika kipindi cha Kretesia. Kila bawa lilikuwa utando wa ngozi uliotandazwa kwenye kidole kimoja kirefu mno cha mkono, si bawa la manyoya kama la ndege. Aliruka juu ya bahari akiwinda samaki.
Pterosauri ni jamaa wa dinosauri, lakini wenyewe si dinosauri. Hakuna dinosauri aliyewahi kuruka kwa mabawa ya ngozi kama hayo. Dinosauri walioruka walikuja baadaye, nao ni ndege.
Plesiosaurus: wa baharini, si dinosauri
Plesiosaurus alikuwa na urefu wa mita 3.5 hivi na aliishi baharini katika kipindi cha Jurasiki. Shingo yake ndefu inakumbusha hadithi za dubwana wa Loch Ness huko Scotland. Alikuwa na mapezi manne kama makasia na alikula samaki. Hakuwa dinosauri aliyejifunza kuogelea: watambaazi wa baharini wana ukoo wao wenyewe.
Spinosaurus naye alivua samaki mitoni, lakini yeye anahesabiwa kuwa dinosauri. Alitokana na wawindaji wa nchi kavu, kisha akazoea kutafuta samaki mtoni. Plesiosaurus hakuwahi kuwa kiumbe wa nchi kavu.
Mbinu rahisi ya kuwatambua kwenye picha
Mabawa ya ngozi, kilemba kirefu kichwani na miguu ya nyuma? Huyo ni pterosauri. Shingo ndefu kama ya nyoka, mapezi manne, na hawezi kutambaa nchi kavu? Plesiosaurus. Na kama mnyama ana miguu imara iliyosimama wima chini ya mwili, na anatembea ardhini akila majani au nyama, basi unamtazama dinosauri.
Ukibaki na shaka, fungua kadi za Pteranodon na Plesiosaurus kwenye tovuti; zinaeleza hili wazi. Kadi ikisema aliishi Kretesia au Jurasiki, hilo peke yake halitoshi. Angalia umbo lake kwanza.
Kwa nini bado wapo kwenye ensaiklopidia hii?
Watoto wengi huuliza kuhusu wao pamoja na T. rex. Tena wote waliishi kwenye sayari hii katika zama za kale, chini ya anga moja, na wengi wao walikumbwa na janga lile lile miaka milioni 66 iliyopita.
Mdogo wako akiuliza, mjibu kwa ufupi: “Waliishi zama za dinosauri, lakini wao si dinosauri.” Ukitaka kumweleza zaidi, mwongozo huu ndio jibu refu.
Maswali ya watoto
- Je, Pteranodon ni dinosauri?
- Hapana, yeye ni pterosauri, yaani mtambaazi anayeruka mwenye mabawa ya ngozi. Si ndege na si dinosauri.
- Je, Plesiosaurus ni dinosauri?
- Hapana. Alikuwa mtambaazi wa baharini, na maisha yake yote yalikuwa majini.
- Nani basi aliyepaa angani kama si dinosauri?
- Pterosauri kama akina Pteranodon ndio waliotawala anga zama hizo kabla ya ndege kutokea.
- Spinosaurus alivua samaki mitoni — je, yeye ni dinosauri?
- Ndiyo, Spinosaurus ni dinosauri halisi. Alitokana na ukoo wa wawindaji wa nchi kavu, akazoea kuvua samaki kando ya mito mikubwa.
- Mbona katuni huwachora wote pamoja?
- Kwenye skrini inavutia zaidi kuwaona pamoja, ingawa kwa kweli hawakuwa familia moja.
- Ndege ni dinosauri, lakini Pteranodon siyo. Nikumbuke vipi hili?
- Ndege walitokana na dinosauri wa ardhini wenye manyoya, wakati Pteranodon alikuwa na mabawa ya ngozi na anatoka ukoo tofauti.
Kumbuka haya
- Kiumbe akiwa na mabawa ya ngozi na kilemba kirefu kichwani, usimwandike “dinosauri” chini ya mchoro wako.
- Dubwana wa Loch Ness huchorwa mara nyingi akifanana na plesiosauri, lakini hakuna ushahidi wa kisayansi kwamba dubwana huyo yupo.
- Fungua kadi tatu uzipange: T. rex upande wa dinosauri, Pteranodon na Plesiosaurus upande mwingine.