Je, tunaweza kumtengeneza dinosauri kwa njia ya kloni?
Leo hatuwezi kutengeneza T. rex kwa njia ya kloni. Ili kufanya hivyo, tungehitaji taarifa zake za kijenetiki, yaani DNA, zilizohifadhiwa vya kutosha. Wanasayansi hawajapata DNA ya dinosauri wasio ndege inayofaa kwa kazi hiyo. Mfupa unaweza kuhifadhi umbo lake bila kuhifadhi DNA. Mbu ndani ya kaharabu pia hajatatua tatizo hilo. Lakini ndege, ambao ni dinosauri hai, tayari wapo karibu nasi!
Mifupa ipo, lakini maelekezo ya DNA hayapo
Visukuku vinaweza kutuonyesha umbo na maumbile ya mnyama wa kale. Kutengeneza kloni kunahitaji taarifa za kijenetiki za mnyama huyo, ambazo hubebwa na DNA.
Baada ya kifo, DNA huvunjika taratibu kuwa vipande vidogo. Kasi yake hutegemea mazingira. Dinosauri wasio ndege walitoweka karibu miaka milioni 66 iliyopita, na DNA yao inayofaa kwa kutengeneza kloni haijapatikana.
Mbu aliyenasa kwenye kaharabu ni hadithi nzuri ya sinema
Kwenye filamu, mbu anamuuma dinosauri, kisha ananaswa kwenye utomvu wa mti. Wanasayansi wanatoa damu iliyo ndani yake na kujenga bustani nzima ya wanyama. Ni hadithi nzuri, lakini sayansi haiendi hivyo.
Kaharabu huhifadhi umbo la nje la mdudu tu. Ni utomvu ulioganda ukawa kama jiwe, si friji ya kuhifadhia damu. Watafiti wamewachunguza wadudu hao wakitafuta DNA ya dinosauri inayotosha kumtengeneza mnyama hai, na hawajaipata. Mara nyingine walichokikuta ni bakteria wa leo walioingia humo baadaye sana.
Hata vipande vidogo haviwezi kumfufua mfalme
Mara chache, wanasayansi wanaochunguza mifupa ya zamani sana hukuta mabaki machache ya protini au vipande vya molekuli. Hilo ni mbali sana na kitabu kizima chenye kichwa “Jinsi ya Kumtengeneza T. rex”. Ni kama kuokota ukurasa mmoja uliochanika, ambao mvua imefuta karibu maneno yote.
Kwenye sinema mapengo hayo yanazibwa kwa DNA ya chura. Lakini DNA ya chura haiwezi kurudisha taarifa za dinosauri zilizopotea, kwa hiyo njia hiyo haitampa mtu T. rex wa kweli.
Ndege hawakuwahi kuondoka
Huhitaji maabara ili uone dinosauri hai. Shomoro aliyetua barazani na kuku anayedonoa nafaka ni wa familia hiyo hiyo; maelezo kamili yako kwenye mwongozo “Je, ndege ni dinosauri?”.
Archaeopteryx wa kadi yetu, mwenye urefu wa nusu mita, aliishi katika Jurasiki na ni kama daraja kati ya wawindaji wadogo na ndege. Ukoo huo haukukatika tangu wakati huo. Shomoro hatakusaidia kumtengeneza T. rex, lakini anakukumbusha kwamba dinosauri bado wapo nasi.
Unachoweza kufanya badala ya kutafuta bustani ya kloni
Tembelea makumbusho uone visukuku vyenyewe. Linganisha kadi zetu. Chora kwa kufuata ushahidi: T. rex mwenye magamba, Velociraptor wa ukubwa wa bata mzinga mwenye manyoya mengi. Halafu jipime kwenye chemshabongo.
Sinema za kubuni ni za kufurahia, hakuna ubaya. Kumbuka tu kwamba jiko lililojaa raptor ni uigizaji, na kwamba ukweli unatoka kwenye miamba iliyoko makumbusho.
Maswali ya watoto
- Je, tunaweza kumtengeneza dinosauri kwa njia ya kloni?
- Kwa sasa hatuwezi. DNA ya dinosauri wasio ndege inayofaa kwa kutengeneza kloni haijapatikana.
- Je, ikitokea wakapata mfupa uliotunzwa vizuri sana?
- Umbo la mfupa linaweza kuhifadhiwa vizuri bila DNA kuhifadhiwa. Visukuku vilivyopatikana havijatoa taarifa za kijenetiki zinazohitajika kutengeneza kloni ya dinosauri.
- Mbona kwenye filamu walifanikiwa?
- Ni hadithi ya kubuni. Mwandishi alihitaji bustani ya wanyama ili hadithi isisimue; hakuwa akifundisha biolojia.
- Vipi kuhusu mamothi (mammoth)?
- Mamothi waliishi juzi tu ukilinganisha na dinosauri na miili yao imehifadhiwa kwenye theluji, lakini bado wao ni wanyama tofauti kabisa na dinosauri.
- Ndege tayari ni dinosauri. Je, hiyo haihesabiwi?
- Inahesabiwa, tena kikamilifu. Ndege hawakutengenezwa maabarani; ukoo wao ulivuka miaka milioni 66 wenyewe hadi leo.
- Basi kuna faida gani ya kutafuta mifupa yao?
- Kutafuta mifupa hutusaidia kuelewa maisha ya kale, mazingira yao, na historia ya sayari yetu, si kuwafufua kama kwenye sinema.
Kumbuka haya
- Ukichora maabara ya filamu, andika pembeni: “Hii ni hadithi ya sinema, si maabara ya kweli.”
- Kaharabu yenye mbu ni kito kizuri cha mapambo, si ghala la damu ya dinosauri.
- Ukimtazama njiwa au kuku uani, unamtazama dinosauri aliye hai leo. Hilo ni la kweli zaidi kuliko maabara yoyote ya sinema.