Trias, jura, kreda — trzy epoki na jednej planecie
Krótka odpowiedź: dinozaury żyły bardzo długo, ale nie wszystkie naraz. Najpierw trias, potem jura, potem kreda. Trzy długie rozdziały jednej książki, nie jeden dzień. Stegozaur to jura. Tyranozaur to sam koniec kredy. Wspólny kadr mają tylko w filmach. Na naszych kartach każdy ma swoje lata. Na nie patrz.
Trzy rozdziały, nie jeden «wiek dinozaurów»
Ludzie mówią «dinozaury» tak, jakby to była jedna klasa w jednej szkole. Minęło więcej niż sto pięćdziesiąt milionów lat. Gatunki przychodziły i odchodziły, jak ludzie w różnych wiekach.
Łatwo zapamiętać: trias zaczął się około 250 milionów lat temu, jura około 200, kreda około 145. Kreda skończyła się 66 milionów lat temu, kiedy uderzyła asteroida. To jest w poradniku o wyginięciu.
Trias: pierwsi, jeszcze nie giganci
Trias zaczął się po wielkiej katastrofie: prawie wszystko żywe już raz się skończyło. Ziemia była jednym wielkim lądem. Gorąco i sucho.
Pierwsze dinozaury były jeszcze małe. Nie nasz Brachiozaur. Nie Tyranozaur. One dopiero zaczynają. Jeśli rysujesz «sam początek», nie stawiaj Diplodoka w kadrze. Jego jeszcze nie ma.
Jura: długie szyje i płyty na grzbiecie
Jura to rozdział wielkich długich szyi i Stegozaura. Brachiozaur na karcie ma 25 metrów i około 50 ton — jak czteropiętrowy budynek. Diplodok ma 27 metrów. Stegozaur ma dziewięć metrów, płyty na grzbiecie, mózg wielkości orzecha włoskiego.
Archeopteryks ma pół metra, też jura: pióra już są, zęby jeszcze. Tyranozaura w jurze nie ma. Jeśli w bajce Stegozaur ucieka przed Tyranozaurem, to bilet, nie kość.
Kreda: rogi, żagle i król
Kreda jest długa. Na początku naszego Tyranozaura jeszcze nie ma. Na końcu — tak: 12 metrów, 8 ton, 68–66 milionów lat temu. Obok niego Triceratops, dziewięć metrów. Welociraptor ma dwa metry, indyk, kilka milionów lat przed Tyranozaurem.
Spinozaur z żaglem też jest z kredy, ale wcześniej niż król. Pteranodon latał w kredzie i nadal nie jest dinozaurem. To inny poradnik.
Jak ich nie pomylić
Zapytaj: «jura czy kreda?» Jura — szyje i płyty. Kreda — rogi i nasz Tyranozaur. Trias — mali pierwsi, bez słynnych gigantów z kart.
Trzy karty z rzędu: Brachiozaur, Stegozaur, Tyranozaur. Dwa jurajskie, jeden kredowy. Epoka siada lepiej niż słowo «mezozoik».
Pytania dzieci
- Czym różnią się trias, jura i kreda?
- Trzy czasy pod rząd. Inne zwierzęta. Stegozaur to jura. Tyranozaur to koniec kredy. Razem nie żyły.
- Kiedy była jura?
- Około 200 do 145 milionów lat temu. Potem zaczęła się kreda.
- Czy Tyranozaur żył w jurze?
- Nie. Jest z samego końca kredy, około 66 milionów lat temu.
- Dlaczego w Parku Jurajskim wszyscy są razem?
- Tak jaskrawiej. W kościach łączy ich tylko to, że są dinozaurami. Czas jest inny.
- Który okres trwał najdłużej?
- Kreda trwała dłużej niż jura. Dlatego jest w niej dużo zwierząt, nie tylko Tyranozaur.
- Czy ludzie żyli z dinozaurami?
- Nie. Ludzie przyszli dużo, dużo później. Między Tyranozaurem a nami są jeszcze dziesiątki milionów lat.
Zapamiętaj
- Na rysunku podpisz epokę. «Po prostu dinozaur» miesza Stegozaura z Tyranozaurem.
- Park Jurajski to tytuł filmu, nie rozkład jazdy kości.
- Trzy karty: Brachiozaur (jura), Stegozaur (jura), Tyranozaur (kreda).