Czy można sklonować dinozaura
Nie, tyranozaura nie da się sklonować. Potrzebne byłoby dobrze zachowane DNA, a takiego DNA dinozaurów nieptasich nikt dotąd nie znalazł. Ze skamieniałości odczytujemy budowę zwierzęcia, ale nie ma w nich gotowej instrukcji, jak odtworzyć żywego dinozaura. Komar w bursztynie też jej nie dał. Za to ptaki, czyli żyjące dinozaury, możemy oglądać każdego dnia.
Kość przetrwała, ale przepisu brak
Kość może zachować kształt, bo minerały wypełniły jej pory albo zastąpiły część dawnego materiału. Ale to, że przetrwał kształt kości, wcale nie znaczy, że przetrwała zapisana w niej informacja genetyczna.
DNA to delikatna cząsteczka, która z czasem się rozpada, a od wymarcia dinozaurów nieptasich minęło około 66 milionów lat. Ani DNA tyranozaura, ani żadnego z nich nie znaleziono w stanie, który pozwoliłby na klonowanie.
Komar w bursztynie to świetna filmowa bajka
W Parku Jurajskim scenariusz wygląda prosto: komar pije krew dinozaura, ląduje na pniu drzewa i topi się w żywicy, a miliony lat później naukowcy wyciągają z niego nienaruszone DNA. W prawdziwym świecie to niestety tak nie działa.
Bursztyn to skamieniała żywica, nie sterylna lodówka na próbki krwi. Badacze wiele razy szukali w prehistorycznych owadach DNA dinozaurów, z którego dałoby się odtworzyć żywe zwierzę. Nie znaleźli takiego DNA dinozaurów nieptasich, które nadawałoby się do klonowania. Do tego stare próbki łatwo zanieczyścić współczesnym materiałem genetycznym. Tyranozaura z tego nie zbudujesz.
Nawet z drobnych okruchów nie poskładasz króla
Czasami w wyjątkowo dobrze zachowanych kościach udaje się odnaleźć mikroskopijne ślady białek lub zniszczone fragmenty cząsteczek. To jednak nie jest kompletna instrukcja pod tytułem „Zbuduj tyranozaura”. Raczej pojedyncza, podarta strona z pożółkłej książki, z której deszcz dawno zmył większość liter.
W filmie dziury w kodzie genetycznym załatano DNA żaby. Dobry pomysł na scenariusz, ale z żabiego DNA nie da się odtworzyć brakującej informacji genetycznej tyranozaura, a tym bardziej go sklonować.
Ptaki wcale nie musiały wracać – one nigdy nie odeszły
Żeby na świecie znowu były dinozaury, wcale nie trzeba ich klonować. Zwykły wróbel skaczący po parapecie należy dokładnie do tej samej rodziny! Szczegółowo opowiadamy o tym w innym poradniku.
Półmetrowy archeopteryks z jury, którego znajdziesz na naszej karcie, świetnie pokazuje przejście od drapieżnego teropoda do dzisiejszego ptaka. Ewolucja tę drogę już przeszła. Ale z gołębia T. rexa i tak nie ulepisz.
Co robić, skoro parku jurajskiego nie będzie
Prawdziwe skamieniałości możesz podziwiać w muzeum, a sylwetki porównywać na naszych kartach. Rysuj zgodnie z nauką: tyranozaura z łuskami znanymi z odcisków skóry, welociraptora w piórach. A potem sprawdź się w naszym dinozaurowym quizie!
Filmy z serii Park Jurajski można uwielbiać za przygodę. Dobrze tylko wiedzieć, że scena z raptorami w kuchni to czysta rozrywka. Prawdziwą historię naszej planety opowiadają kości zaklęte w muzealnej skale.
Pytania dzieci
- Czy można sklonować dinozaura?
- Dziś nie potrafimy sklonować wymarłego dinozaura nieptasiego. Nie znaleziono jego DNA w stanie, który by to umożliwiał.
- A co, jeśli naukowcy znajdą idealnie zachowaną kość?
- Nawet idealnie zachowany kształt kości nie oznacza, że przetrwało DNA. A materiału genetycznego dinozaurów nieptasich, który nadawałby się do klonowania, dotąd nie znaleziono.
- Dlaczego w filmie to się udało?
- Bo to fikcja! Pisarz i reżyser potrzebowali widowiskowej fabuły, a nie nudnego wykładu z biochemii.
- A co z mamutem?
- Mamuty żyły znacznie później i ich szczątki spoczywają w wiecznej zmarzlinie Syberii. To zupełnie inna historia badań, ale to wciąż nie tyranozaur. O mamutach w tej encyklopedii nie piszemy.
- Ptaki to przecież dinozaury. Czy to się liczy?
- Pewnie, że się liczy! Tyle że to nie dzieło genetyków w laboratorium, lecz efekt 66 milionów lat nieprzerwanej ewolucji w naturze.
- Po co w takim razie szukać kolejnych kości?
- Żeby dowiedzieć się, jak wyglądały i jak żyły. Skamieniałość pozwala zrekonstruować szkielet, ale nie zawiera przycisku „włącz tyranozaura”.
Zapamiętaj
- Jeśli rysujesz filmowe laboratorium, podpisz je: „tak to wygląda w kinie, a nie w prawdziwym muzeum”.
- Bursztyn z zatopionym komarem to piękny okaz kolekcjonerski, a nie sejf pełen krwi dinozaura.
- Żywego dinozaura spotkasz na najbliższym chodniku. To gołąb! Bardziej prawdziwego nie pokaże ci żaden filmowy park rozrywki.