Trias, Jura en Krijt: drie perioden uit de dinotijd
In het kort: dinosaurussen leefden miljoenen jaren lang, maar zeker niet allemaal tegelijk. Eerst kwam het Trias, daarna het Jura en als laatste het Krijt. Zie het als drie dikke hoofdstukken in één geschiedenisboek, niet als één gezellige middag. Stegosaurus leefde in het Jura, T. rex pas helemaal aan het eind van het Krijt. Samen in één scène zie je ze alleen in films. Op onze kaarten zie je precies wie wanneer leefde.
Drie perioden na elkaar, niet tegelijk
Mensen praten vaak over ‘de tijd van de dino’s’, alsof ze allemaal tegelijk in dezelfde klas zaten. Maar tussen het begin en het einde zat ruim 150 miljoen jaar! Soorten ontstonden, bloeiden op en stierven weer uit – net zoals ridders en astronauten in heel verschillende eeuwen leefden.
Een handig geheugensteuntje voor de tijdlijn: het Trias begon zo’n 250 miljoen jaar geleden, het Jura rond 200 miljoen jaar geleden en het Krijt zo’n 143 miljoen jaar geleden. Dat zijn afgeronde getallen. Aan het Krijt kwam 66 miljoen jaar geleden abrupt een einde door de beroemde asteroïde-inslag. Daarover lees je alles in onze gids over het uitsterven.
Trias: de allereersten, nog zónder reuzen
Het Trias begon vlak na een enorme natuurramp, waarbij het meeste leven op aarde was verdwenen. Alle continenten zaten nog aan elkaar vast als één reusachtig supercontinent: Pangea. Op grote delen ervan was het gortdroog en bloedheet.
De allereerste dinosaurussen waren klein, slank en snel – nog lang geen reuzen zoals Brachiosaurus of T. rex. Hun avontuur begon pas. Teken je het prille begin van de dinotijd? Teken er dan vooral geen Diplodocus bij, want die bestond toen nog lang niet!
Jura: reusachtige langnekken en rugplaten
Het Jura is de beroemde periode van de gigantische langnekken en van Stegosaurus. De Brachiosaurus op onze site was 22 meter lang en woog zo’n 40 ton – zo hoog als een flat van vier verdiepingen! Diplodocus haalde zelfs 27 meter. En Stegosaurus werd negen meter lang, met benige platen op zijn rug en heel kleine hersenen voor zo’n groot lijf.
Ook de kleine Archaeopteryx leefde in het Jura: een halve meter lang, met echte veren maar ook nog met tandjes. Liep T. rex toen al rond? Geen sprake van! Zie je in een film een Stegosaurus vluchten voor een T. rex, dan weet je meteen dat de makers hun huiswerk niet hebben gedaan.
Krijt: hoorns, rugzeilen en de koning der dino’s
Het Krijt duurde enorm lang: zo’n 77 miljoen jaar! Aan het begin van het Krijt was er van T. rex nog geen spoor. Pas helemaal aan het eind kwam hij op het toneel: 12 meter lang, 8 ton zwaar, zo’n 68 tot 66 miljoen jaar geleden. Vlak naast hem graasde Triceratops (negen meter lang). En de gevederde Velociraptor leefde een paar miljoen jaar vóór T. rex.
Spinosaurus met zijn opvallende rugzeil leefde ook in het Krijt, maar dan weer tientallen miljoenen jaren vóór T. rex. En Pteranodon zweefde in het Krijt door de lucht, maar dat was – zoals je inmiddels weet – een vliegend reptiel, géén dinosaurus.
Zo haal je ze nooit meer door elkaar
Stel jezelf altijd één vraag: Jura of Krijt? Jura staat voor reusachtige langnekken en Stegosaurus met zijn rugplaten. Krijt staat voor Triceratops met zijn hoorns en natuurlijk T. rex. En het Trias? Dat was de tijd van de kleine pioniers – nog geen van de zwaargewichten van onze kaarten.
Leg de kaarten van Brachiosaurus, Stegosaurus en T. rex eens naast elkaar: twee uit het Jura, één uit het Krijt. Zo’n rijtje blijft beter hangen dan een moeilijk woord als ‘Mesozoïcum’.
Vragen van kinderen
- Wat is het verschil tussen Trias, Jura en Krijt?
- Het zijn drie perioden die elkaar opvolgden, elk met heel andere dieren. Stegosaurus leefde in het Jura, T. rex pas miljoenen jaren later, aan het eind van het Krijt.
- Wanneer was het Jura precies?
- Het Jura duurde van ongeveer 200 tot 143 miljoen jaar geleden. Daarna begon het Krijt.
- Leefde T. rex ook in het Jura?
- Nee, zeker niet. T. rex leefde pas helemaal aan het eind van het Krijt, zo’n 68 tot 66 miljoen jaar geleden.
- Waarom zitten al die dino’s in Jurassic Park dan bij elkaar?
- Hollywood draait om actie. Dat Stegosaurus en T. rex miljoenen jaren na elkaar leefden, kan de makers weinig schelen, zolang er maar een spannende scène uit komt.
- Welke periode duurde het langst?
- Het Krijt: van ongeveer 143 tot 66 miljoen jaar geleden, dus zo’n 77 miljoen jaar. In die lange tijd kwamen en gingen heel veel verschillende soorten dino’s.
- Hebben er ooit mensen samengeleefd met dinosaurussen?
- Mensen hebben niet samen met T. rex of Triceratops geleefd. Tussen hun uitsterven en de eerste mensen liggen tientallen miljoenen jaren. Met vogels, de levende dinosaurussen, delen we wel onze wereld.
Onthoud dit
- Zet altijd de juiste periode bij je tekening. Met alleen ‘dinosaurus’ gooi je miljoenen jaren op één hoop.
- Jurassic Park is een spannende film, geen geschiedenisles.
- Brachiosaurus (Jura), Stegosaurus (Jura), T. rex (Krijt): met die drie kaarten heb je de tijdlijn al bijna rond.