Waarom zijn dinosaurussen uitgestorven?
Kort antwoord: zo'n 66 miljoen jaar geleden sloeg een enorme asteroïde in op de aarde. Stof ging de lucht in en bedekte de zon. Planten stopten met groeien. Grote planteneters hadden niets meer te eten. Daarna de jagers ook niet. Zo eindigden T. rex en Triceratops. Kleine dieren haalden het — onder wie de voorouders van de vogels van nu. Vogels zijn óók dinosaurussen. Alleen de soort met veren.
Waar hij insloeg, en hoe groot hij was
De plek heet Chicxulub. Dat is het schiereiland Yucatán in Mexico. De krater is bijna tweehonderd kilometer. Hij ligt onder de grond en onder de zee. Vanaf het strand zie je geen gat.
De steen zelf was meer dan tien kilometer. Onze Diplodocus-kaart is 27 meter — drie schoolbussen. De asteroïde was langer dan een hele stad. Wetenschappers zien de klap nog: een dunne kleilaag om de hele planeet, vol een metaal dat zeldzaam is in de aardkorst en gewoon in asteroïden. Dezelfde laag zit ook in de krater.
Het werd koud omdat het eten wegviel
De klap doodde wie in de buurt stond. Daarna werd het erger. Stof en roet hielden het licht lang tegen. Geen licht — geen planten, geen algen in zee, geen eten voor iemand. Eerst hongeren de bladereters — Triceratops en andere reuzen. Dan hongeren wie hen opeten — T. rex.
Dit is geen verhaal van «het werd een beetje kil». Het is een keten. Geen zon, geen avondeten. Een enorm dier heeft elke dag een enorm avondeten nodig. Een klein dier minder. Dat kan zich verstoppen. Even op zaden of kevers teren.
Wie er aan het eind écht nog leefde
T. rex op onze site is 12 meter en ongeveer 8 ton, laat Krijt, 68–66 miljoen jaar geleden. Triceratops — dezelfde jaren, negen meter. Die maakten de klap mee. Brachiosaurus en Stegosaurus niet. Die zijn Jura. Hun tijd was tientallen miljoenen jaren eerder voorbij.
Als iemand vraagt «waarom zijn de dinosaurussen dood», bedoelt hij meestal die laatste reuzen. Het asteroïde-antwoord gaat over hen. Jura-dieren zijn een ander verhaal: soorten wisselden eerder al, zonder één grote steen.
Waarom een mus hier is en T. rex niet
Vogels komen van kleine gevederde jacht-dinosaurussen. Na de klap stierven alle dinosaurussen, behalve de vogellijn. Niet «elk reptiel op aarde»: krokodillen en schildpadden haalden het ook.
Waarom juist vogels? Wetenschappers puzzelen dat nog. Grootte, gemengd eten, en weg kunnen vliegen van een verbrande plek komen vaak terug. Geen van die dingen hielp een reuzen-T. rex. Meer in de gids «Zijn vogels dinosaurussen?».
Vulkanen waren toen ook bezig
In India stroomde in diezelfde eeuwen enorme lava uit. De lucht veranderde daarvan ook. Maar één stoflaag wikkelt de hele aarde, en die past bij de klap — niet bij elke uitbarsting.
Kort: vulkanen waren er, de klap was er. Zonder de asteroïde verklaar je die scherpe lijn in de klei niet.
Vragen van kinderen
- Waarom zijn dinosaurussen uitgestorven?
- Zo'n 66 miljoen jaar geleden sloeg een asteroïde in. Stof bedekte de zon, planten stopten, grote dinosaurussen hadden geen eten meer. Vogels — hun kleine familie — bleven.
- Waar sloeg de asteroïde in?
- Chicxulub, op het schiereiland Yucatán in Mexico. De krater is bijna 200 kilometer. Hij ligt nu onder de grond en onder het water.
- Zijn alle dinosaurussen gestorven?
- Alle grote op het land — ja. Vogels niet. Dat zijn dinosaurussen die door de ramp heen liepen en nu leven.
- Hebben vulkanen de dinosaurussen gedood?
- Vulkanen in India barstten toen echt uit. De meeste wetenschappers zeggen toch: eerst de asteroïde. Dezelfde laag ligt om de hele planeet.
- Stierven T. rex en Stegosaurus op dezelfde dag?
- Nee. Stegosaurus leefde in het Jura, tientallen miljoenen jaren eerder. T. rex en Triceratops stonden aan het eind van het Krijt.
- Kunnen dinosaurussen terugkomen?
- De grote zonder veren — nee. Hun tijd is voorbij. Vogels zijn er al. Een T. rex klonen uit een mug in barnsteen lukt niet. Dat wordt een eigen gids.
Onthoud dit
- Teken je de dag dat de steen viel: teken stof en lege bomen — niet alleen een knal.
- Jurassic Park en het Krijt zijn andere tijden. Stegosaurus naast T. rex is film, geen bot.
- De mus op de vensterbank staat dichter bij dinosaurussen dan een krokodil. Dat is familie, geen grap.