Waarom zijn dinosaurussen uitgestorven?
Zo’n 66 miljoen jaar geleden sloeg er een enorme asteroïde in op aarde. Door de klap raakte de lucht vol stof en roet, en het zonlicht werd tegengehouden. Planten groeiden nauwelijks nog, dus grote planteneters kregen honger. En zonder prooi hadden de vleeseters al snel ook niets meer te eten. Dat werd het einde van reuzen als T. rex en Triceratops. Sommige kleinere dieren overleefden het wel, onder wie de voorouders van onze vogels. Want vogels zijn eigenlijk ook dinosaurussen – maar dan met veren.
Waar hij insloeg en hoe groot hij was
De plek heet Chicxulub en ligt op het schiereiland Yucatán in Mexico. De krater is bijna tweehonderd kilometer breed, maar vanaf het strand zie je er niets van: hij ligt diep begraven onder de grond en de zeebodem.
De ruimtesteen zelf was ruim tien kilometer breed. Ter vergelijking: de Diplodocus op onze kaart is 27 meter lang, ongeveer drie bussen achter elkaar. Deze asteroïde was groter dan een hele stad. Het bewijs van de klap vinden wetenschappers overal ter wereld: een dun laagje klei in de bodem, boordevol iridium. Dat metaal is zeldzaam in de aardkorst, maar zit juist veel in asteroïden. Hetzelfde laagje vind je ook bij de krater.
Kou en voedselketens die instortten
De inslag doodde veel dieren in de buurt. Daarna hielden stof en roet het zonlicht tegen en werd het kouder. Planten en algen kregen te weinig licht om te groeien. Planteneters vonden dus steeds minder voedsel, en roofdieren steeds minder prooi.
Het ene probleem maakte het andere erger. Vooral grote dieren hadden het zwaar, want die hadden veel voedsel nodig. Sommige kleinere dieren konden met minder toe of aten iets anders, zoals zaden en insecten.
Wie er aan het eind écht nog rondliepen
De T. rex op onze site was 12 meter lang en woog zo’n 8 ton. Hij leefde helemaal aan het eind van het Krijt, zo’n 68 tot 66 miljoen jaar geleden. Triceratops liep in precies dezelfde tijd rond en werd negen meter lang. Zij maakten de inslag mee. Maar Brachiosaurus en Stegosaurus? Die waren er toen allang niet meer. Zij leefden in het Jura, tientallen miljoenen jaren eerder.
Als iemand vraagt ‘waarom zijn de dinosaurussen uitgestorven?’, gaat het bijna altijd over die laatste groep reuzen. De asteroïde trof hén. De dieren uit het Jura zijn een ander verhaal: die waren al heel lang verdwenen, en niet door deze inslag.
Waarom de mus er nog is en T. rex niet
Vogels stammen rechtstreeks af van kleine roofdino’s met veren. Na de inslag stierven alle dinosaurussen uit, behalve de tak waaruit de vogels voortkwamen. Niet alle reptielen verdwenen trouwens: krokodillen en schildpadden kwamen er ook doorheen.
Waarom juist vogels het redden? Daar breken wetenschappers zich nog steeds het hoofd over. Waarschijnlijk hielp het dat ze klein waren, zaadjes van de grond konden pikken en weg konden vliegen uit verwoeste gebieden. Een reusachtige T. rex had daar natuurlijk niets aan. Meer daarover lees je in onze gids ‘Zijn vogels dinosaurussen?’.
Er waren toen ook enorme vulkanen actief
In India barstten in dezelfde periode gigantische vulkanen uit. Ze spuwden eindeloze stromen lava en giftige gassen, en dat bracht het klimaat flink in de war. Maar er ligt één duidelijke laag over de hele wereld, en die wijst naar de inslag, niet naar de vulkanen.
De vulkanen maakten het leven misschien al zwaarder, maar de genadeklap kwam van de asteroïde. Zonder die ruimtesteen is de scherpe grens in het gesteente niet te verklaren.
Vragen van kinderen
- Waarom zijn dinosaurussen uitgestorven?
- Zo’n 66 miljoen jaar geleden sloeg een enorme asteroïde in. Stof verduisterde de zon, planten stierven af en de grote dino’s verhongerden. Van alle dinosaurussen overleefden alleen de voorouders van onze vogels.
- Waar sloeg de asteroïde in?
- Bij Chicxulub in Mexico, op het schiereiland Yucatán. De krater is bijna 200 kilometer breed en ligt diep verborgen onder de grond en de zee.
- Zijn alle dinosaurussen uitgestorven?
- Nee, de vogels niet. Een deel van de vogels kwam de ramp door, en van hen stammen alle vogels van nu af.
- Hebben vulkanen de dinosaurussen gedood?
- Er waren enorme vulkaanuitbarstingen in India, maar de asteroïde was de hoofdoorzaak. De iridiumlaag die over de hele wereld ligt, is daar een sterk bewijs voor.
- Stierven T. rex en Stegosaurus op dezelfde dag?
- Nee, verre van dat. Stegosaurus leefde in het Jura, ruim 80 miljoen jaar vóór T. rex. Ze hebben elkaar nooit ontmoet.
- Kunnen dinosaurussen ooit weer terugkomen?
- Nee, niemand heeft het DNA gevonden dat je daarvoor nodig zou hebben. Maar eigenlijk zijn ze er nog: kijk maar naar de vogels in je tuin!
Onthoud dit
- Teken je de dag van de inslag? Teken dan vooral een donkere lucht en kale bomen, niet alleen een grote vuurbal.
- In films loopt Stegosaurus gezellig naast T. rex. In werkelijkheid zat er ruim 80 miljoen jaar tussen hen in.
- Een mus op de vensterbank is veel nauwer verwant aan T. rex dan een krokodil. Dat is echte familie.