Pteranodon en Plesiosaurus zijn geen dinosaurussen
Pteranodon is geen dinosaurus, en Plesiosaurus ook niet. Pteranodon is een pterosauriër, een vliegend reptiel. Plesiosaurus is een zeereptiel met een lange nek. Echte dinosaurussen leefden op het land en stonden rechtop op hun poten. Op onze site staan de twee er toch tussen, omdat ze in hetzelfde tijdperk leefden en iedereen ze kent. Zelfde tijdperk, totaal andere familie.
‘Dinosaurus’ betekent niet zomaar ‘elk oeroud reptiel’
Wetenschappers gebruiken het woord dinosaurus alleen voor een heel bepaalde club dieren. Die hadden een bijzondere heupbouw, en hun poten stonden recht onder hun lijf (net als bij een olifant of een vogel, en niet opzij zoals bij een hagedis). Bovendien leefden ze op het land. T. rex, Triceratops, Stegosaurus: allemaal echte dino’s. Maar elk geschubd dier uit de oertijd? Zeker niet.
In films zetten regisseurs alle prehistorische monsters gezellig in één scène. Dat geeft spectaculaire beelden, maar biologisch klopt het van geen kant.
Pteranodon: heerser van de lucht, maar géén dinosaurus
De Pteranodon op onze kaart had een spanwijdte van zo’n zeven meter en woog rond de 25 kilo. Hij leefde in het Krijt. Elke vleugel was een taaie vlieghuid, gespannen langs één enorm lange vinger – zonder een enkele veer. Hij zweefde boven de golven en pikte vissen uit het water.
Pterosauriërs waren neven van de dino’s: wel verwant, maar beslist geen broers. ‘Vliegende dino’s’ waren het dus niet. Echte dinosaurussen kozen pas veel later het luchtruim, en op een heel andere manier: als vogels met veren.
Plesiosaurus: jager in zee, maar géén dinosaurus
Plesiosaurus leefde in het Jura en werd ongeveer 3,5 meter lang. Met zijn lange nek en vier flippers zwom hij door zee en jaagde hij op vis. Hij was geen dinosaurus die later leerde zwemmen, maar hoorde bij een andere groep reptielen.
Spinosaurus was wél een dinosaurus. Hij stamde af van roofdieren die op twee poten over het land liepen, en was aangepast aan een leven bij het water. De twee dieren lijken in sommige opzichten op elkaar, maar hun afstamming is anders.
Hoe je ze op een tekening uit elkaar houdt
Vleugels van vlieghuid, een puntige kam op de kop en pootjes die veel te slap lijken om op te lopen? Dan heb je een pterosauriër. Een superlange nek, vier flippers en een lijf dat niet op het droge kan? Dat is een plesiosauriër. Twee krachtige achterpoten of vier stevige pilaarpoten, en leven op het land? Dán heb je een dinosaurus te pakken.
Twijfel je nog? Kijk dan op de kaarten op onze site: bij Pteranodon en Plesiosaurus staat het er netjes bij. Zie je ‘vleeseter, Krijt’ staan? Kijk dan altijd eerst even of het beest flippers of een vlieghuid heeft.
Waarom ze toch op deze website staan
Omdat iedereen ze in één adem noemt met T. rex. En omdat ze dezelfde prehistorische wereld deelden, het Mesozoïcum: dezelfde lucht, dezelfde zeeën. Al leefden ze lang niet allemaal tegelijk.
Wil je het snel uitleggen aan een volwassene? Zeg gewoon: ‘Ze leefden in de tijd van de dinosaurussen, maar het waren geen dino’s.’ Voor de details stuur je ze naar deze gids.
Vragen van kinderen
- Is Pteranodon een dinosaurus?
- Nee. Het is een pterosauriër: een vliegend reptiel met een vlieghuid langs één extreem lange vinger. Geen dinosaurus en geen vogel.
- Is Plesiosaurus een dinosaurus?
- Nee, het is een zeereptiel. Echte dinosaurussen leefden op het land en stonden rechtop op hun poten.
- Wie vloog er dan wel, als dino’s dat niet deden?
- In de tijd van de dino’s heersten de pterosauriërs in de lucht. Later kwamen de vogels erbij, en dat zijn wél echte dinosaurussen.
- Spinosaurus leefde bij het water – was dat wel een dinosaurus?
- Ja, zeker! Spinosaurus stamt af van dinosaurussen die op het land leefden, maar ving zijn vis in rivieren. Plesiosaurus komt uit een heel andere tak van de reptielen.
- Waarom zitten ze in tekenfilms altijd door elkaar?
- Filmmakers willen spektakel. In een film maakt biologie niet uit, als het beest maar eng en prehistorisch is.
- Vogels zijn wel dino’s, maar Pteranodon niet. Hoe zit dat?
- Vogels stammen rechtstreeks af van kleine dinosaurussen met veren. Pteranodon hoort bij een aparte tak die al veel eerder vleugels van vlieghuid kreeg.
Onthoud dit
- Zie je een vlieghuid en een kam op de schedel? Schrijf dan nooit ‘dinosaurus’ onder je tekening.
- Het monster van Loch Ness lijkt op veel tekeningen op een plesiosauriër. Zulke tekeningen zijn geen bewijs dat het legendarische dier bestaat.
- Leg drie kaarten naast elkaar: T. rex (wel een dino), Pteranodon (niet) en Plesiosaurus (ook niet). Dat blijft hangen.