Pwede ba nating i-clone ang dinosaur?
Maikling sagot: hindi. Hindi ka makakagawa ng buhay na T. rex mula sa buto ng T. rex. Naging bato ang buto. Ang instruksyon na “paano buuin ang hayop” — DNA — hindi nakatira sa batong iyon. Hindi rin nagtatago ng handang resipe ang lamok sa amber sa pelikula. Dinosaur na ang mga ibon, maliit lang at may balahibo. Hindi iyon nagdadala ng bagong T. rex sa zoo.
May buto. Walang resipe
Ang fossil ay bato na hugis-buto. Paano ito nagagawa, nasa kapitbahay na gabay. Walang dalang gumaganang DNA ang bato.
Manipis na sinulid ang DNA sa loob ng buhay na selula. Kusang nasisira. Kahit sa lamig at yelo, hindi tumatagal ng sampu-sampung milyong taon. Natapos si T. rex 66 milyong taon na ang nakalilipas. Masyadong matagal para sa sinulid. Ayos para sa bato.
Magandang kwento ang lamok sa amber
Sa pelikula, kinagat ng lamok ang dinosaur, dumikit sa dagta, kinuha ng mga siyentipiko ang dugo at gumawa ng park. Hindi ganoon sa museo.
Itinago ng amber ang insekto. Dagta iyon, hindi ref ng dugo. Hinanap ng mga siyentipiko sa mga lamok na iyon ang DNA ng dinosaur na sapat para buuin ang hayop. Wala. Minsan, modernong mikrobyo ang nahanap na pumasok mamaya. Hindi iyon T. rex.
Hindi rin nagiging hari ang pira-piraso
Minsan tinitingnan ang napakalumang buto para sa bakas ng protina o mumo ng molekula. Hindi iyon librong “gumawa ng T. rex.” Punit na pahina iyon na hinugasan ng ulan.
Sa pelikula, tinatakpan nila ang butas ng DNA ng palaka. Palaka kang may kwento ang kinalabasan, hindi ang 12 metro at 8 tonelada sa card namin.
Bumalik na ang mga ibon — hindi sila umalis
Hindi mo kailangan ng clone para “may dinosaur ulit.” Kasali ang maya sa labas sa pamilyang iyon. Ibang gabay iyon.
Kalahating metro ang Archaeopteryx sa card, Jurassic: tulay mula sa maliit na mandaragit papuntang ibon. Nariyan na siya. Hindi mo puwedeng idikit si T. rex mula sa kanya.
Ano ang puwede imbes na park
Tumingin sa buto. Ihambing ang card. Iguhit nang tapat: T. rex na may kaliskis, Velociraptor na kasinlaki ng pabo. Maglaro ng pagsusulit.
Puwede mong mahalin ang pelikula. Alam mo lang: laro ang kusina na may raptor. Hindi ang bato sa museo.
Mga tanong ng mga bata
- Pwede ba nating i-clone ang dinosaur?
- Hindi. Walang gumaganang DNA sa fossil. Hindi makakagawa ng park ang lamok sa amber.
- Paano kung may nahanap na sobrang magandang buto?
- Puwedeng maganda at mabigat ang buto. Matagal nang nagkalat ang sinulid ng DNA.
- Bakit naging posible sa pelikula?
- Kasi kwento iyon. Park ang kailangan ng manunulat, hindi aralin sa kimika.
- Yung mammoth?
- Mas huli nabuhay ang mammoth at minsan nakahiga sa permafrost. Ibang trabaho iyon, at hindi pa rin T. rex. Hindi kami nagsusulat tungkol sa mammoth dito.
- Dinosaur na ang mga ibon. Bilang ba?
- Oo. Hindi lang clone mula sa lab. Sila mismo ang dumaan sa 66 milyong taon.
- Bakit pa naghahanap ng buto?
- Para malaman kung paano sila nabuhay. Sinasabi ng buto ang hugis. Hindi nito ibinibigay ang susi na “i-on si T. rex.”
Tandaan ito
- Kung iguguhit mo ang lab sa pelikula, lagyan ng label: “sa pelikula, hindi sa museo.”
- Magandang bato ang amber na may lamok, hindi kaha ng dugo.
- Gusto mo ng buhay na dinosaur? Tumingin sa kalapati. Mas tapat iyon kaysa sa park.