Mga dinosaur ba ang mga ibon?
Oo! Tunay na dinosaur ang mga ibon ngayon. Nagmula sila sa mga dinosaur na may balahibo at naglalakad sa dalawang paa. Kabilang din ang T. rex sa malaking grupong ito, ang mga theropod, pero hindi ito ang direktang ninuno ng mga ibon. Gayunman, mas malapit na kamag-anak ng T. rex ang maya sa bintana mo kaysa sa buwaya.
Hindi lang “parang dinosaur” — dinosaur talaga sila
Pinag-aaralan ng mga siyentipiko ang mga kalansay. Maraming pagkakatulad ang mga ibon at ang ibang dinosaur sa balakang, sa paa, sa iba pang buto at sa balahibo. Ipinapakita ng mga ito na kabilang sa pamilya ng mga dinosaur ang mga ibon.
Nang tumama ang asteroid, nawala ang mga dinosaur na hindi ibon. May mga ibong nakaligtas, at ang mga inapo nila ang nakikita natin ngayon. Kaya ang maya ay hindi lang kamukha o kamag-anak ng dinosaur — dinosaur talaga ito.
Archaeopteryx — ang tulay na kitang-kita
Sa card natin, kalahating metro ang haba ng Archaeopteryx at mga isang kilo ang bigat. Nabuhay ito noong Jurassic, mga 150 milyong taon na ang nakalipas. May balahibo at pakpak na ito, pero may matatalim pang ngipin, mga kuko sa pakpak at mahabang buntot na may buto. Ipinapakita ng halong ito ang ugnayan ng mga ibon at ng ibang dinosaur.
Nang unang matagpuan ang fossil nito sa Germany, nagtalo ang marami: ibon ba ito o butiki? Ngayon, alam nating malapit ito sa simula ng lahi ng mga ibon. Hindi man ito ang pinakaunang ibon sa kasaysayan, ito ang pinakamagandang halimbawang maibibigay mo sa klase.
Paano natin nalaman na may balahibo ang Velociraptor?
Mga dalawang metro ang haba ng Velociraptor at 15 kilo ang bigat — kasinlaki ng malaking pabo ang katawan nito. May maliliit na umbok sa buto ng bisig nito, kung saan nakakabit ang mga balahibo. May balahibo ito, pero hindi nakalilipad.
Theropod din ang T. rex. Kaliskis ang makikita sa ilang natagpuang bakas ng balat nito. Pero hindi napanatili ang balat ng buong katawan, kaya hindi pa alam kung may balahibo sa ibang bahagi.
Bakit hindi dinosaur ang buwaya?
Mas malapit na kamag-anak ng mga ibon ang mga buwaya kaysa sa mga butiki. Kabilang ang mga buwaya at ibon sa malaking grupong archosaur, pero hiwalay na sangay ang mga buwaya. Kaya hindi sila dinosaur.
Dinosaur ang bawat ibon. Pero para malaman kung saang grupo kabilang ang ibang hayop, hindi sapat ang hitsura nito o ang paraan ng paggalaw. Sinusuri rin ng mga siyentipiko ang mga buto at ang ugnayan nito sa ibang hayop sa kasaysayan ng ebolusyon.
Bakit mahalaga ito kung walang tumatawag sa kalapati na T. rex?
Dahil kung hindi, aakalain nating “nawala ang lahat” noong panahon ng asteroid. Hindi lahat nawala! At hindi imbento ng artist ang balahibo ng Velociraptor — bahagi iyon ng iisang kuwento kasama ang pakpak ng maya ngayon.
Makikita mo rin sa site ang linya ng pamilyang ito. Buksan ang card ng Archaeopteryx, sunod ang Velociraptor, at saka ang T. rex. Iisang pamilya, pero ibang-iba ang laki!
Mga tanong ng mga bata
- Mga dinosaur ba ang mga ibon?
- Oo. Nagmula ang mga ibon sa maliliit na mandaragit na may balahibo, kaya dinosaur din sila. Hindi naman dinosaur ang mga buwaya at butiki.
- Galing ba sa lahat ng dinosaur ang mga ibon?
- Hindi. Nagmula lang sila sa maliliit na mandaragit na naglalakad sa dalawang paa — hindi sa Diplodocus o Triceratops.
- Dinosaur ba ang manok?
- Oo! Kabilang ang manok sa mga ibon, ang buhay na sangay ng mga dinosaur. Makikita sa mga buto nito ang mga pagkakatulad sa ibang dinosaur.
- May balahibo ba ang T. rex?
- May kaliskis sa ilang natagpuang bakas ng balat ng T. rex. Hindi napanatili ang balat ng buong katawan, kaya hindi pa alam kung may balahibo sa ibang bahagi.
- Unang ibon ba ang Archaeopteryx?
- Ito ang pinakasikat sa mga sinaunang ibon: kalahating metro, may balahibo, ngipin at mahabang buntot. May mas matatanda pang natuklasan, pero ito ang pinakamalinaw na halimbawa.
- Bakit sinasabi ng marami na nawala na ang mga dinosaur?
- Nawala ang mga dinosaur na hindi ibon, pero may mga ibong nakaligtas. Ipinaliliwanag ito sa gabay natin tungkol sa asteroid.
Tandaan ito
- Sa klase, puwede mong sabihin: “Hindi lahat namatay — kasali sa pamilya ng dinosaur ang kalapati sa labas!”
- Huwag paghaluin ang “nakalilipad” at “dinosaur.” Lumilipad ang Pteranodon, pero hindi ito dinosaur.
- Mas malapit sa totoo ang Velociraptor na may balahibo kaysa sa kalbong kontrabida sa pelikula!