میشود دایناسور را کلون کرد؟
در حال حاضر نمی‌توان تیرکس یا دیگر دایناسورهای غیرپرنده را کلون کرد. برای کلون کردن به مادهٔ ژنتیکی مناسب نیاز داریم و چنین دی‌ان‌ای‌ای از آنها پیدا نشده است. فسیل‌ها دربارهٔ شکل بدن و زندگی جانوران اطلاعات زیادی می‌دهند، اما حفظ شکل استخوان به معنی حفظ دستورهای کامل ژنتیکی نیست. حشرهٔ درون کهربا هم این مشکل را حل نمی‌کند. پرندگان شاخهٔ زندهٔ دایناسورها هستند، ولی کلون تیرکس نیستند.
استخوان هست؛ نقشهٔ ساخت حیوان نیست!
دیانای ماده‌ای در سلول است که دستورهای رشد و کارکرد بدن را در خود دارد. پس از مرگ به‌مرور تجزیه میشود. شرایط نگهداری مهم است، اما از انقراض تیرکس حدود ۶۶ میلیون سال گذشته است.
تاکنون دیانای مناسب برای کلون کردن دایناسورهای غیرپرنده پیدا نشده است. ممکن است شکل یا ساختار استخوان در فسیل خوب حفظ شود، ولی این با داشتن اطلاعات ژنتیکی کامل تفاوت دارد.
پشه در کهربا یک قصهٔ قشنگ است!
در فیلم، پشه از خون دایناسور می‌خورد و در رزین درخت گیر می‌افتد. دانشمندان داستان بعداً از آن خون استفاده می‌کنند تا دایناسور بسازند.
در دنیای واقعی، کهربا می‌تواند شکل حشره را حفظ کند، اما تاکنون دیانای دایناسورِ مناسب برای کلون کردن از آن به دست نیامده است. این‌که حشره از بیرون سالم مانده، دلیل نمی‌شود مولکول‌های درونش هم سالم مانده باشند.
حتی تکه‌های خردشده هم پادشاه را نمی‌سازند
گاهی استخوان‌های خیلی کهنه را برای پیدا کردن رد پروتئین یا خرده‌مولکول بررسی می‌کنند؛ اما آن کتاب «چگونه یک تیرکس بسازیم» نیست، یک برگ پاره‌پاره است که باران جوهرش را شسته است!
در فیلم جاهای خالی ژن‌ها را با دیانای قورباغه پر می‌کنند؛ این حقه برای قصهٔ فیلم عالی است، اما هرگز به آن غول ۱۲ متری و ۸ تنی کارت‌های ما تبدیل نمی‌شود!
پرنده‌ها نرفته بودند که برگردند!
برای این‌که دایناسور دوباره وجود داشته باشد اصلاً کلون کردن لازم نیست! گنجشک لب پنجره هم عضو همین خانواده است؛ ماجرایش را در راهنمای پرندگان گفتیم.
آرکئوپتریکس روی کارت با جثهٔ نیم‌متری‌اش، پلی از شکارچی کوچک به پرنده بود. او خودش وجود داشته است، اما از پرنده‌های امروزی نمی‌شود تیرکس سرهم کرد!
به‌جای پارک دایناسورها چه کار کنیم؟
استخوانها را در موزه تماشا کن، کارت‌ها را کنار هم بگذار و مقایسه کن، و درست نقاشی کن: تیرکس با پوست فلس‌دار و ولوسیراپتور به اندازهٔ بوقلمون! آزمون سایت را هم بازی کن.
فیلم را هم ببین و لذتش را ببر. فقط یادت باشد صحنهٔ رپتورها در آشپزخانه مال سینماست و حرف درست را فسیل‌های موزه می‌زنند.
سؤال‌هایی که بچه‌ها می‌پرسند
- میشود دایناسور را کلون کرد؟
- در حال حاضر نه؛ دیانای مناسب برای کلون کردن دایناسورهای غیرپرنده پیدا نشده است.
- اگر یک استخوان خیلی خوب پیدا کنند چه؟
- خوب حفظ شدن شکل استخوان به معنی سالم ماندن دیانای نیست. تاکنون مادهٔ ژنتیکی مناسب برای کلون کردن دایناسورهای غیرپرنده پیدا نشده است.
- چرا در فیلم این کار شد؟
- چون قصه و تخیل بود؛ نویسندهٔ فیلم به یک پارک پرهیجان نیاز داشت، نه درس شیمی و ژنتیک!
- ماموت چطور؟
- ماموتها خیلی دیرتر زندگی میکردند و بعضی در یخهای قطبی ماندهاند؛ کار آنها فرق دارد و باز هم ربطی به تیرکس ندارد.
- آیا پرندگان امروزی هم دایناسور به حساب میآیند؟
- بله. پرندگان شاخهٔ زندهٔ دایناسورها هستند که در طول زمان تکامل یافتهاند؛ آنها کلون آزمایشگاهی نیستند.
- پس چرا دنبال استخوانها میگردند؟
- تا بفهمند چطور زندگی میکردند؛ استخوان شکل بدن را میگوید، اما کلید روشن کردن دوباره تیرکس را به ما نمیدهد!
این را یادت بماند
- اگر آزمایشگاه فیلم را نقاشی می‌کنی، کنارش بنویس: «در فیلم، نه در موزه!»
- کهربا از رزین قدیمی درخت تشکیل میشود. ممکن است حشره‌ای در آن حفظ شده باشد، اما دیانای مناسب برای کلون کردن دایناسور از آن پیدا نشده است.
- دایناسور زنده می‌خواهی؟ به کبوتر روی لبهٔ بام نگاه کن؛ از پارک سینمایی هم واقعی‌تر است!