Τριασικό, Ιουρασικό, Κρητιδικό — τρεις εποχές στον ίδιο πλανήτη
Οι δεινόσαυροι έζησαν πάρα πολύ καιρό, αλλά όχι όλοι μαζί! Πρώτα ήρθε το Τριασικό, μετά το Ιουρασικό και στο τέλος το Κρητιδικό. Είναι τρία μεγάλα κεφάλαια ενός βιβλίου, όχι μία και μόνη μέρα. Ο Στεγόσαυρος είναι Ιουρασικός. Ο Τ. ρεξ έζησε στο τέλος του Κρητιδικού. Στο ίδιο πλάνο συναντιούνται μόνο στον κινηματογράφο! Στις κάρτες μας ο καθένας έχει τις δικές του χρονολογίες — αυτές να κοιτάς!
Τρία κεφάλαια, όχι μία ενιαία «εποχή των δεινοσαύρων»
Ο κόσμος συχνά λέει «οι δεινόσαυροι» σαν να ήταν όλοι μαθητές στην ίδια τάξη. Στην πραγματικότητα πέρασαν πάνω από εκατόν πενήντα εκατομμύρια χρόνια! Είδη εμφανίζονταν και εξαφανίζονταν, όπως οι άνθρωποι σε διαφορετικούς αιώνες.
Είναι εύκολο να το θυμάσαι: το Τριασικό άρχισε περίπου 250 εκατομμύρια χρόνια πριν, το Ιουρασικό περίπου 200 και το Κρητιδικό περίπου 143. Το Κρητιδικό τελείωσε πριν από 66 εκατομμύρια χρόνια, όταν έπεσε ο αστεροειδής. Αυτό το εξηγούμε αναλυτικά στον οδηγό για την εξαφάνιση.
Τριασικό: οι πρώτοι κυνηγοί, όχι ακόμα οι γίγαντες
Το Τριασικό ξεκίνησε μετά από μια τεράστια παγκόσμια καταστροφή: πολλά είδη είχαν εξαφανιστεί. Η Γη είχε μία και μόνη γιγάντια στεριά, με αφόρητη ζέστη και ξηρασία.
Οι πρώτοι δεινόσαυροι ήταν ακόμη μικρόσωμοι. Δεν υπήρχε ούτε ο πελώριος Βραχιόσαυρος ούτε ο τρομερός Τ. ρεξ. Όλα μόλις ξεκινούσαν! Αν ζωγραφίζεις «την αρχή των δεινοσαύρων», μη βάλεις μέσα τον Διπλόδοκο: δεν είχε εμφανιστεί ακόμη στη Γη!
Ιουρασικό: μακριοί λαιμοί και πλάκες στην πλάτη
Το Ιουρασικό είναι το κεφάλαιο των κολοσσιαίων φυτοφάγων με μακρύ λαιμό και του Στεγόσαυρου. Ο Βραχιόσαυρος στην κάρτα μας έχει μήκος 22 μέτρα και βάρος περίπου 40 τόνους — ψηλός σαν τετραώροφο κτίριο! Ο Διπλόδοκος φτάνει τα 27 μέτρα. Ο Στεγόσαυρος έχει μήκος εννιά μέτρα, μεγάλες οστέινες πλάκες στην πλάτη και πολύ μικρό εγκέφαλο για τόσο μεγάλο σώμα.
Ο Αρχαιοπτέρυξ έχει μέγεθος μισό μέτρο κι ανήκει επίσης στο Ιουρασικό: είχε ήδη φτερά, αλλά κρατούσε ακόμη δόντια. Στο Ιουρασικό όμως δεν υπάρχει ούτε ίχνος από Τ. ρεξ! Αν σε κάποιο καρτούν δεις τον Στεγόσαυρο να τρέχει να ξεφύγει από τον Τυραννόσαυρο, αυτό είναι σινεμά, όχι απολιθώματα!
Κρητιδικό: κέρατα, πανιά στην πλάτη και ο βασιλιάς
Το Κρητιδικό κράτησε πάρα πολύ καιρό. Στην αρχή του, ο δικός μας Τ. ρεξ δεν υπήρχε ακόμη. Εμφανίστηκε στο τέλος του: 12 μέτρα μήκος, 8 τόνοι βάρος, πριν από 68–66 εκατομμύρια χρόνια. Δίπλα του ζούσε ο Τρικεράτοπος, στα εννιά μέτρα. Ο Βελοσιράπτορας είχε μήκος δύο μέτρα, σαν γαλοπούλα, και έζησε λίγα εκατομμύρια χρόνια πριν από τον Τ. ρεξ.
Ο Σπινόσαυρος με το μεγάλο πανί στην πλάτη ανήκει επίσης στο Κρητιδικό, αλλά έζησε νωρίτερα από τον βασιλιά. Κι ο Πτερανόδων πετούσε στο Κρητιδικό, αλλά όπως είπαμε, δεν είναι δεινόσαυρος. Αυτός έχει τον δικό του οδηγό!
Πώς να μην τα μπερδέψεις
Κάνε μια απλή ερώτηση: «Ιουρασικό ή Κρητιδικό;». Μακριοί λαιμοί και πλάκες στην πλάτη; Ιουρασικό. Κοφτερά κέρατα και ο δικός μας Τ. ρεξ; Κρητιδικό. Κι αν βλέπεις μόνο τους πρώτους μικρούς κυνηγούς, χωρίς κανέναν διάσημο γίγαντα των καρτών, είσαι στο Τριασικό.
Βάλε τρεις κάρτες στη σειρά: Βραχιόσαυρος, Στεγόσαυρος, Τυραννόσαυρος. Οι δύο πρώτοι είναι Ιουρασικοί, ο τρίτος Κρητιδικός. Η διαφορά των εποχών σου μένει πολύ πιο εύκολα έτσι απ’ ό,τι με τη δύσκολη λέξη «Μεσοζωικός Αιώνας»!
Ερωτήσεις που κάνουν τα παιδιά
- Πώς διαφέρουν το Τριασικό, το Ιουρασικό και το Κρητιδικό;
- Είναι τρεις διαδοχικές εποχές με εντελώς διαφορετικά ζώα. Ο Στεγόσαυρος ανήκει στο Ιουρασικό και ο Τ. ρεξ στο τέλος του Κρητιδικού — δεν έζησαν ποτέ μαζί!
- Πότε ήταν το Ιουρασικό;
- Περίπου από 200 έως 143 εκατομμύρια χρόνια πριν. Αμέσως μετά ξεκίνησε το Κρητιδικό.
- Έζησε ο Τ. ρεξ στο Ιουρασικό;
- Όχι. Έζησε στο ίδιο το τέλος του Κρητιδικού, πριν από περίπου 68–66 εκατομμύρια χρόνια.
- Γιατί στο Jurassic Park είναι όλοι μαζί;
- Γιατί έτσι η ταινία είναι πολύ πιο εντυπωσιακή! Στην πραγματικότητα το μόνο κοινό τους είναι ότι ήταν δεινόσαυροι· έζησαν σε εντελώς διαφορετικές εποχές.
- Ποια περίοδος κράτησε περισσότερο;
- Το Κρητιδικό, από περίπου 143 έως 66 εκατομμύρια χρόνια πριν. Σε τόσο χρόνο πρόλαβαν να ζήσουν πάρα πολλά διαφορετικά ζώα, όχι μόνο ο Τ. ρεξ.
- Έζησαν άνθρωποι με δεινόσαυρους;
- Όχι, ποτέ! Οι άνθρωποι εμφανίστηκαν πάρα πολύ αργότερα. Ανάμεσα στον Τ. ρεξ και σε εμάς μεσολαβούν πάνω από 60 εκατομμύρια χρόνια.
Να το θυμάσαι
- Γράψε την εποχή κάτω από τη ζωγραφιά σου! Αν γράψεις απλώς «δεινόσαυρος», ο Στεγόσαυρος και ο Τ. ρεξ μπερδεύονται άδικα.
- Το Jurassic Park είναι απλώς ένας τίτλος ταινίας, όχι ένα ακριβές ρολόι των απολιθωμάτων!
- Για αρχή φτάνει να θυμάσαι ότι ο Βραχιόσαυρος και ο Στεγόσαυρος είναι Ιουρασικοί, ενώ ο Τ. ρεξ Κρητιδικός!