Τριασικό, Ιουρασικό, Κρητιδικό — τρεις εποχές στον ίδιο πλανήτη
Σύντομη απάντηση: οι δεινόσαυροι έζησαν πάρα πολύ καιρό, αλλά όχι όλοι μαζί. Πρώτα το Τριασικό, μετά το Ιουρασικό, μετά το Κρητιδικό. Τρία μεγάλα κεφάλαια ενός βιβλίου, όχι μία μέρα. Ο Στεγόσαυρος είναι Ιουρασικός. Ο Τ. Ρεξ είναι το τέλος του Κρητιδικού. Σε ένα καρέ συναντιούνται μόνο στον κινηματογράφο. Στις κάρτες μας ο καθένας έχει τα δικά του χρόνια. Αυτά να κοιτάς.
Τρία κεφάλαια, όχι μία «εποχή των δεινοσαύρων»
Ο κόσμος λέει «δεινόσαυροι» σαν να ήταν μία τάξη σε ένα σχολείο. Πέρασαν πάνω από εκατόν πενήντα εκατομμύρια χρόνια. Είδη έρχονταν και έφευγαν, σαν άνθρωποι σε άλλους αιώνες.
Εύκολο να το θυμάσαι: το Τριασικό άρχισε περίπου 250 εκατομμύρια χρόνια πριν, το Ιουρασικό περίπου 200, το Κρητιδικό περίπου 145. Το Κρητιδικό τελείωσε πριν από 66 εκατομμύρια χρόνια, όταν χτύπησε ο αστεροειδής. Αυτό είναι στον οδηγό για την εξαφάνιση.
Τριασικό: οι πρώτοι, όχι ακόμα οι γίγαντες
Το Τριασικό άρχισε μετά από μια τεράστια καταστροφή: σχεδόν ό,τι ζούσε είχε ήδη τελειώσει μία φορά. Η Γη ήταν μία τεράστια στεριά. Ζέστη και ξηρασία.
Οι πρώτοι δεινόσαυροι ήταν ακόμα μικροί. Όχι ο δικός μας Βραχιόσαυρος. Όχι ο Τ. Ρεξ. Μόλις αρχίζουν. Αν ζωγραφίζεις «την ίδια την αρχή», μην βάλεις Διπλόδοκο στο καρέ. Δεν είναι ακόμα εδώ.
Ιουρασικό: μακριοί λαιμοί και πλάκες στην πλάτη
Το Ιουρασικό είναι το κεφάλαιο των γιγάντων με μακρύ λαιμό και του Στεγόσαυρου. Ο Βραχιόσαυρος στην κάρτα είναι 25 μέτρα και περίπου 50 τόνοι — τετραώροφο κτίριο. Ο Διπλόδοκος είναι 27 μέτρα. Ο Στεγόσαυρος είναι εννιά μέτρα, πλάκες στην πλάτη, εγκέφαλος όσο ένα καρύδι.
Ο Αρχαιοπτέρυξ είναι μισό μέτρο, κι αυτός Ιουρασικός: ήδη φτερά, ακόμα δόντια. Στο Ιουρασικό δεν υπάρχει Τ. Ρεξ. Αν σε καρτούν ο Στεγόσαυρος τρέχει από τον Τυραννόσαυρο, αυτό είναι εισιτήριο, όχι κόκαλο.
Κρητιδικό: κέρατα, πανιά και ο βασιλιάς
Το Κρητιδικό είναι μακρύ. Στην αρχή ο δικός μας Τ. Ρεξ δεν είναι εδώ. Στο τέλος — ναι: 12 μέτρα, 8 τόνοι, 68–66 εκατομμύρια χρόνια πριν. Δίπλα του ο Τρικεράτοπος, εννιά μέτρα. Ο Βελοσιράπτορας είναι δύο μέτρα, γαλοπούλα, μερικά εκατομμύρια χρόνια πριν από τον Τ. Ρεξ.
Ο Σπινόσαυρος με το πανί είναι κι αυτός Κρητιδικός, αλλά νωρίτερα από τον βασιλιά. Ο Πτερανόδων πετούσε στο Κρητιδικό και πάλι δεν είναι δεινόσαυρος. Αυτός είναι άλλος οδηγός.
Πώς να μην τα μπερδέψεις
Ρώτα: «Ιουρασικό ή Κρητιδικό;» Ιουρασικό — λαιμοί και πλάκες. Κρητιδικό — κέρατα και ο δικός μας Τ. Ρεξ. Τριασικό — μικροί πρώτοι, κανένας από τους διάσημους γίγαντες των καρτών.
Τρεις κάρτες στη σειρά: Βραχιόσαυρος, Στεγόσαυρος, Τυραννόσαυρος. Δύο Ιουρασικοί, ένας Κρητιδικός. Η εποχή κάθεται καλύτερα έτσι απ' ό,τι η λέξη «Μεσοζωικό».
Ερωτήσεις που κάνουν τα παιδιά
- Πώς διαφέρουν το Τριασικό, το Ιουρασικό και το Κρητιδικό;
- Τρεις καιροί στη σειρά. Άλλα ζώα. Ο Στεγόσαυρος είναι Ιουρασικός. Ο Τ. Ρεξ είναι το τέλος του Κρητιδικού. Δεν έζησαν μαζί.
- Πότε ήταν το Ιουρασικό;
- Περίπου από 200 έως 145 εκατομμύρια χρόνια πριν. Μετά άρχισε το Κρητιδικό.
- Έζησε ο Τ. Ρεξ στο Ιουρασικό;
- Όχι. Είναι από το ίδιο το τέλος του Κρητιδικού, περίπου 66 εκατομμύρια χρόνια πριν.
- Γιατί στο Τζουράσικ Παρκ είναι όλοι μαζί;
- Πιο φωτεινό έτσι. Στα κόκαλα μοιράζονται μόνο το ότι είναι δεινόσαυροι. Ο καιρός είναι άλλος.
- Ποια περίοδος κράτησε περισσότερο;
- Το Κρητιδικό κράτησε περισσότερο από το Ιουρασικό. Γι' αυτό έχει πολλά ζώα, όχι μόνο τον Τ. Ρεξ.
- Έζησαν άνθρωποι με δεινόσαυρους;
- Όχι. Οι άνθρωποι ήρθαν πολύ, πολύ αργότερα. Ανάμεσα στον Τ. Ρεξ και σε μας μένουν ακόμα δεκάδες εκατομμύρια χρόνια.
Να το θυμάσαι
- Γράψε την εποχή στη ζωγραφιά. Το «απλώς δεινόσαυρος» μπερδεύει τον Στεγόσαυρο με τον Τ. Ρεξ.
- Το Τζουράσικ Παρκ είναι τίτλος ταινίας, όχι ωρολόγιο των κοκάλων.
- Τρεις κάρτες: Βραχιόσαυρος (Ιουρασικό), Στεγόσαυρος (Ιουρασικό), Τ. Ρεξ (Κρητιδικό).