โคลนไดโนเสาร์ได้ไหม?
ยังไม่ได้ ทุกวันนี้เรายังโคลนทีเร็กซ์หรือไดโนเสาร์ที่ไม่ใช่นกชนิดไหนไม่ได้เลย ติดปัญหาใหญ่ตรงที่ยังไม่มีใครพบดีเอ็นเอที่สมบูรณ์พอจะสร้างสัตว์ขึ้นมาใหม่ ฟอสซิลเก็บรูปร่างและร่องรอยไว้ได้ก็จริง แต่กระดูกที่ดูครบสวยงามไม่ได้แปลว่าข้อมูลพันธุกรรมข้างในจะครบตามไปด้วย
รูปร่างกระดูกกับดีเอ็นเอเป็นข้อมูลคนละแบบ
จากโครงกระดูก เรารู้ได้ว่าสัตว์ตัวนั้นรูปร่างอย่างไร กล้ามเนื้อเกาะอยู่ตรงไหน และน่าจะขยับตัวแบบไหน ส่วนดีเอ็นเอเป็นเหมือนคู่มือที่บอกว่าร่างกายจะถูกสร้างและทำงานอย่างไร
ปัญหาคือดีเอ็นเอค่อย ๆ สลายไปตามเวลา ฟอสซิลอาจรักษารูปร่างกระดูกไว้ได้เป็นล้าน ๆ ปี แต่ไม่ได้แปลว่าข้อมูลพันธุกรรมจะอยู่ครบไปด้วย และไดโนเสาร์ที่ไม่ใช่นกก็สูญพันธุ์มานานถึงราว 66 ล้านปีแล้ว
แมลงในอำพันไม่ได้เก็บเลือดไว้เหมือนในหนัง
อำพันคือยางไม้ที่เปลี่ยนสภาพไปตามกาลเวลา บางก้อนมีแมลงติดอยู่ข้างใน เห็นรูปร่างได้ชัด แต่เห็นตัวแมลงชัดไม่ได้แปลว่าเลือดหรือดีเอ็นเอข้างในจะยังอยู่ครบ
การดึงดีเอ็นเอไดโนเสาร์ออกมาจากยุงในอำพันเป็นไอเดียจากเรื่องแต่ง ถึงตอนนี้ยังไม่มีตัวอย่างไหนให้ข้อมูลพันธุกรรมครบพอจะโคลนไดโนเสาร์ที่ไม่ใช่นกได้
เศษโมเลกุลไม่ใช่ข้อมูลพันธุกรรมทั้งหมด
ในฟอสซิลอาจมีร่องรอยของโมเลกุลหลงเหลือให้นักวิทยาศาสตร์ศึกษา แต่ร่องรอยพวกนั้นยังห่างไกลจากดีเอ็นเอครบชุดมาก เห็นข่าวว่าพบโมเลกุลในกระดูกไดโนเสาร์ ก็อย่าเพิ่งคิดว่าใกล้จะได้เห็นทีเร็กซ์ตัวเป็น ๆ แล้ว
เอาดีเอ็นเอของกบหรือสัตว์อื่นมาปะส่วนที่หายไป ก็ไม่ได้ทำให้ได้ทีเร็กซ์ขึ้นมาเอง ถ้าไม่รู้ว่าต้นฉบับทั้งหมดเป็นอย่างไร ก็ไม่มีทางรู้ว่าต้องเติมอะไรตรงไหน ให้ออกมาเป็นสัตว์ชนิดเดิม
นกช่วยให้ศึกษาไดโนเสาร์ได้ แต่ไม่ใช่ทางลัดในการโคลน
นกคือไดโนเสาร์ที่ยังมีชีวิต ดูนกให้ดี ๆ ก็เข้าใจไดโนเสาร์ได้มากขึ้นหลายเรื่อง ทั้งโครงกระดูก ขน และพฤติกรรม
แต่นกเองก็วิวัฒนาการมาตามทางของมัน ต่อให้ไปปรับลักษณะบางอย่างของนก ก็ไม่ได้ทีเร็กซ์ที่สูญพันธุ์ไปแล้วกลับคืนมา
ฟอสซิลยังตอบคำถามได้อีกมาก
โคลนทีเร็กซ์ไม่ได้ก็ไม่เป็นไร ฟอสซิลยังบอกเราได้อีกเยอะ ทั้งเรื่องการเติบโต อาหาร การเคลื่อนไหว และหน้าตาของโลกในอดีต ยิ่งรู้มากก็ยิ่งเข้าใจเรื่องราวของชีวิตบนโลก
ไปดูโครงกระดูกในพิพิธภัณฑ์ อ่านป้ายอธิบายหลักฐาน แล้ววาดภาพตามที่รู้ ตรงไหนยังไม่แน่ใจก็เขียนโน้ตไว้ข้าง ๆ วิทยาศาสตร์ก็เริ่มต้นจากการตั้งคำถามกับหลักฐานแบบนี้แหละ
คำถามที่เด็ก ๆ ถามบ่อย
- เราโคลนไดโนเสาร์ได้ไหม?
- ปัจจุบันยังโคลนไดโนเสาร์ที่ไม่ใช่นกอย่างทีเร็กซ์ไม่ได้ เพราะยังไม่มีดีเอ็นเอที่สมบูรณ์พอสำหรับการโคลน
- ถ้าพบกระดูกฟอสซิลที่สมบูรณ์มากล่ะ?
- กระดูกจะครบสวยแค่ไหน ก็ไม่ได้บอกว่าดีเอ็นเอข้างในยังครบ รูปร่างกระดูกกับดีเอ็นเอเก็บรักษาไว้ได้ไม่เหมือนกัน
- ทำไมในภาพยนตร์จึงทำได้?
- หนังผสมแนวคิดทางวิทยาศาสตร์เข้ากับจินตนาการ วิธีสร้างไดโนเสาร์แบบในเรื่อง ชีวิตจริงยังทำไม่ได้
- การศึกษาดีเอ็นเอแมมมอธต่างจากทีเร็กซ์อย่างไร?
- แมมมอธอยู่ใกล้ยุคเรามากกว่ากันเยอะ และซากบางตัวถูกเก็บไว้ในความเย็นจัด การศึกษาดีเอ็นเอแมมมอธจึงเป็นคนละเรื่องกับทีเร็กซ์
- นกถือเป็นไดโนเสาร์ที่มีชีวิตอยู่แล้วใช่ไหม?
- ใช่ นกสืบเชื้อสายจากไดโนเสาร์และยังอยู่ในกลุ่มนี้ โดยไม่ได้เกิดจากการโคลนในห้องทดลอง
- ถ้าโคลนไม่ได้ จะศึกษาฟอสซิลไปทำไม?
- เพราะฟอสซิลคือหลักฐานของชีวิตในอดีต มันบอกได้ว่าสัตว์หน้าตาเป็นอย่างไร โตขึ้นมาอย่างไร และเคยอยู่ในสภาพแวดล้อมแบบไหน
เกร็ดน่าจำ
- เมื่ออ่านข่าวการค้นพบ ให้แยกคำว่า “โมเลกุล” “ดีเอ็นเอ” และ “ข้อมูลพันธุกรรมครบถ้วน” ออกจากกัน
- แมลงในอำพันเป็นหลักฐานจากธรรมชาติที่มีค่า ถึงจะใช้สร้างไดโนเสาร์แบบในหนังไม่ได้ก็ตาม
- สังเกตนกใกล้บ้านเพื่อเรียนรู้เรื่องขน การเคลื่อนไหว และพฤติกรรมของไดโนเสาร์ที่ยังมีชีวิตอยู่