ทำไมไดโนเสาร์ถึงสูญพันธุ์?
เมื่อราว 66 ล้านปีก่อน ดาวเคราะห์น้อยขนาดใหญ่พุ่งชนโลก ฝุ่นและเขม่าลอยขึ้นไปบังแสงอาทิตย์ อากาศเย็นลง พืชสร้างอาหารได้น้อยลง แล้วผลกระทบก็ลามไปทั้งห่วงโซ่อาหาร ไดโนเสาร์ที่ไม่ใช่นกสูญพันธุ์ไปหมด ทั้งทีเร็กซ์และไทรเซอราทอปส์ มีเพียงนกบางสายที่รอดมาได้ และมีลูกหลานสืบต่อมาจนถึงทุกวันนี้
ดาวเคราะห์น้อยชนโลกที่ไหน?
จุดที่ชนคือหลุมชิกซูลุบ บนคาบสมุทรยูคาทานของเม็กซิโก หลุมนี้กว้างเกือบ 200 กิโลเมตร ทุกวันนี้มีชั้นหินและน้ำทะเลปิดทับอยู่ ส่วนตัวดาวเคราะห์น้อยเองกว้างราว 10 กิโลเมตร
ทั่วโลกมีชั้นหินอายุเท่ากับหลุมนี้ และในชั้นนั้นมีธาตุอิริเดียมมากผิดปกติ บนเปลือกโลกแทบไม่มีอิริเดียม แต่ในอุกกาบาตบางชนิดมีมากกว่า พอนำหลักฐานเหล่านี้มาต่อกัน ก็รู้ได้ทั้งว่าชนที่ไหนและชนเมื่อไร
อากาศเย็นลงและอาหารลดน้อยลง
แรงระเบิดตรงจุดชนเป็นแค่จุดเริ่มต้น ฝุ่นและเขม่าที่ลอยขึ้นไปบังแสงอาทิตย์ทำให้ทั้งโลกเย็นลง พืชบนบก รวมถึงสิ่งมีชีวิตในทะเลที่ต้องอาศัยแสงสร้างอาหาร ต่างก็แย่ไปตาม ๆ กัน
พืชน้อยลง สัตว์กินพืชก็หิว พอสัตว์กินพืชลดลง นักล่าก็หาเหยื่อได้ยาก อากาศที่เปลี่ยนไปกับห่วงโซ่อาหารที่ขาดเป็นช่วง ๆ คือเหตุผลใหญ่ของการสูญพันธุ์ครั้งนี้
ไดโนเสาร์ทุกชนิดสูญพันธุ์พร้อมกันหรือเปล่า?
ทีเร็กซ์กับไทรเซอราทอปส์อยู่ในช่วงปลายยุคครีเทเชียส สองชนิดนี้จึงอยู่ทันวันที่ดาวเคราะห์น้อยพุ่งชนเมื่อ 66 ล้านปีก่อน ส่วนสเตโกซอรัสกับแบรคิโอซอรัสเป็นไดโนเสาร์ยุคจูราสสิก และหายไปจากโลกนานก่อนหน้านั้นแล้ว
ไดโนเสาร์ที่ไม่ใช่นกอยู่บนโลกราว 165 ล้านปี ตลอดช่วงนั้นมีชนิดใหม่เกิดขึ้นและชนิดเก่าสูญพันธุ์ไปเรื่อย ๆ ดาวเคราะห์น้อยดวงนั้นปิดฉากแค่รุ่นสุดท้าย ไม่ได้ทำให้ไดโนเสาร์ทุกชนิดที่เคยมีมาหายไป
ทำไมนกบางสายจึงรอดชีวิต?
นกก็เป็นไดโนเสาร์ และนกเองก็สูญพันธุ์ไปหลายกลุ่มเหมือนกัน มีแค่บางสายที่รอด ตัวเล็ก กินอะไร ใช้ชีวิตแบบไหน เรื่องเหล่านี้ช่วยให้รอดได้อย่างไร นักวิทยาศาสตร์ยังหาคำตอบกันอยู่
สัตว์ตัวเล็กกินน้อยกว่าสัตว์ตัวใหญ่ และอาหารอย่างเมล็ดพืชอาจยังพอหาได้แม้โลกจะเปลี่ยนไปมาก แต่คำอธิบายข้อเดียวใช้กับทุกตัวไม่ได้ จระเข้ เต่า และสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมบางกลุ่มก็รอดมาได้เหมือนกัน
ภูเขาไฟมีส่วนเกี่ยวข้องไหม?
ในช่วงเวลาไล่เลี่ยกัน มีภูเขาไฟปะทุครั้งใหญ่ในบริเวณที่ปัจจุบันคือประเทศอินเดีย ก๊าซที่พ่นออกมาทำให้ภูมิอากาศเปลี่ยน นักวิทยาศาสตร์จึงศึกษาทั้งเรื่องภูเขาไฟและเรื่องดาวเคราะห์น้อยไปพร้อมกัน
หลุมชิกซูลุบและชั้นหินทั่วโลกบอกตรงกันว่าการชนครั้งนั้นเกี่ยวข้องกับการสูญพันธุ์ครั้งใหญ่ แต่ภูเขาไฟกับดาวเคราะห์น้อยต่างมีส่วนมากน้อยแค่ไหน เรื่องนี้ยังต้องศึกษากันต่อ
คำถามที่เด็ก ๆ ถามบ่อย
- ทำไมไดโนเสาร์ถึงสูญพันธุ์?
- ดาวเคราะห์น้อยชนโลกเมื่อราว 66 ล้านปีก่อน ทำให้อากาศเย็นลงและห่วงโซ่อาหารได้รับผลกระทบรุนแรง ไดโนเสาร์ที่ไม่ใช่นกสูญพันธุ์ไป แต่นกบางสายรอดชีวิต
- ดาวเคราะห์น้อยตกที่ไหน?
- ที่หลุมชิกซูลุบ บนคาบสมุทรยูคาทานของเม็กซิโก ตอนนี้หลุมนี้จมอยู่ใต้ชั้นหินและน้ำทะเล
- ไดโนเสาร์ตายหมดเลยไหม?
- ไม่ทั้งหมด เพราะนกก็เป็นไดโนเสาร์ นกบางสายรอดผ่านเหตุการณ์นั้นและวิวัฒนาการสืบต่อมาจนเป็นนกในปัจจุบัน
- ภูเขาไฟเป็นสาเหตุด้วยหรือเปล่า?
- ภูเขาไฟในอินเดียปะทุในช่วงไล่เลี่ยกันและทำให้ภูมิอากาศเปลี่ยน มันมีส่วนมากแค่ไหนเมื่อเทียบกับดาวเคราะห์น้อย ยังศึกษากันอยู่
- ทีเร็กซ์กับสเตโกซอรัสสูญพันธุ์พร้อมกันไหม?
- ไม่พร้อมกัน สเตโกซอรัสสูญพันธุ์ไปก่อนทีเร็กซ์หลายสิบล้านปี สองชนิดนี้ไม่ได้เจอเหตุการณ์เดียวกัน
- เราจะทำให้ทีเร็กซ์กลับมามีชีวิตได้ไหม?
- ตอนนี้ยังทำไม่ได้ เพราะยังไม่มีใครพบดีเอ็นเอของไดโนเสาร์ที่ไม่ใช่นกที่สมบูรณ์พอจะใช้โคลน
เกร็ดน่าจำ
- ลองวาดลูกศรจากดวงอาทิตย์ไปหาพืช จากพืชไปหาสัตว์กินพืช แล้วต่อไปถึงนักล่า จะเห็นว่าห่วงโซ่อาหารต่อกันเป็นทอด ๆ
- จะวาดไดโนเสาร์หลายตัวไว้ในฉากเดียวกัน ดูช่วงเวลาบนการ์ดก่อนนะ
- เห็นนกเกาะสายไฟเมื่อไร ก็นึกไว้ว่าไดโนเสาร์ยังไม่ได้สูญพันธุ์ไปทุกสาย