ట్రయాసిక్, జురాసిక్, క్రెటేషియస్: డైనోసార్లు ఎప్పుడు జీవించాయి?
డైనోసార్లు 16 కోట్ల ఏళ్లకు పైగా భూమిని ఏలాయి. కానీ అవన్నీ ఒకేసారి లేవు! ముందు ట్రయాసిక్, తర్వాత జురాసిక్, చివరగా క్రెటేషియస్ యుగం వచ్చాయి — ఒక పెద్ద చరిత్ర పుస్తకంలో మూడు అధ్యాయాల్లా. ఉదాహరణకు స్టెగోసారస్ జురాసిక్ యుగానిది, టైరనోసారస్ ఎంతో తర్వాత, క్రెటేషియస్ చివర్లో బతికింది. ఆ రెండూ ఎదురుపడటం సినిమాల్లోనే సాధ్యం! మన సైట్‌లో ప్రతి కార్డుపై ఆ డైనోసార్ ఎప్పుడు జీవించిందో రాసి ఉంటుంది, ఓసారి చూడు.
మూడు అధ్యాయాలు, ఒకదాని తర్వాత ఒకటి
‘డైనోసార్ల కాలం’ అనగానే చాలామంది అవన్నీ ఒకే బడిలో ఒకే క్లాసు పిల్లల్లా కలిసి తిరిగాయని అనుకుంటారు. కానీ వాటి చరిత్ర 16 కోట్ల ఏళ్లకు పైగా సాగింది. రాజులు మారినట్టే, కాలం గడిచేకొద్దీ పాత జాతులు అంతరించి కొత్తవి వచ్చాయి.
ట్రయాసిక్ యుగం సుమారు 25 కోట్ల ఏళ్ల క్రితం, జురాసిక్ 20 కోట్ల ఏళ్ల క్రితం, క్రెటేషియస్ 14 కోట్ల 30 లక్షల ఏళ్ల క్రితం మొదలయ్యాయి. ఇవి స్థూలంగా చెప్పిన తేదీలు. దాదాపు 6 కోట్ల 60 లక్షల ఏళ్ల క్రితం గ్రహశకలం పడటంతో క్రెటేషియస్ ముగిసింది!
ట్రయాసిక్: తొలి డైనోసార్లు, ఇంకా దిగ్గజాలు లేవు
భూమిపై ఒక మహా విపత్తు తర్వాత ట్రయాసిక్ యుగం మొదలైంది. అప్పట్లో చాలా చోట్ల వేడిగా, పొడిగా ఉండేది. నేలంతా కలిసి ‘పాంజియా’ అనే ఒకే ఒక్క మహా ఖండంగా ఉండేది. ఈ యుగంలోనే తొలి డైనోసార్లు పుట్టాయి.
తొలి డైనోసార్లు చిన్నగా ఉండేవి, వేగంగా పరుగెత్తేవి. బ్రాకియోసారస్, టైరనోసారస్ లాంటి భారీ జంతువులు అప్పటికి ఇంకా పుట్టలేదు! కాబట్టి ట్రయాసిక్ బొమ్మలో డిప్లోడోకస్‌ను గీయకు — అది అప్పటికి లేనే లేదు.
జురాసిక్: పొడవాటి మెడలు, వీపుపై పలకలు
జురాసిక్ యుగంలో పొడవాటి మెడలున్న భారీ శాకాహార డైనోసార్లు, స్టెగోసారస్ జీవించాయి. మన కార్డులో బ్రాకియోసారస్ పొడవు సుమారు 22 మీటర్లు, బరువు దాదాపు 40 టన్నులు. డిప్లోడోకస్ పొడవు సుమారు 27 మీటర్లు. తొమ్మిది మీటర్ల స్టెగోసారస్ వీపుపై పెద్ద ఎముక పలకలు ఉండేవి. అంత పెద్ద ఒంటికి దాని మెదడు మాత్రం చాలా చిన్నది.
అర మీటరు పొడవైన ఆర్కియోప్టెరిక్స్ కూడా జురాసిక్ యుగానిదే. దానికి ఈకలూ ఉండేవి, పళ్లూ ఉండేవి. టైరనోసారస్ మాత్రం చాలా తర్వాత వచ్చింది. కాబట్టి అది స్టెగోసారస్‌ను తరుముతున్న దృశ్యం సినిమా కల్పన మాత్రమే.
క్రెటేషియస్: కొమ్ములు, తెరచాపలు, రారాజు టి. రెక్స్
క్రెటేషియస్ చాలా సుదీర్ఘమైన యుగం. దాని చివర్లోనే మనకు బాగా తెలిసిన డైనోసార్లు తిరిగాయి: 12 మీటర్ల పొడవు, 8 టన్నుల బరువున్న రారాజు టైరనోసారస్ సుమారు 6 కోట్ల 80 లక్షల నుంచి 6 కోట్ల 60 లక్షల ఏళ్ల క్రితం జీవించింది. దానితో పాటే 9 మీటర్ల మూడు కొమ్ముల ట్రైసెరాటాప్స్ తిరిగింది. టర్కీ కోడంత వెలోసిరాప్టర్ వీటికంటే ముందు, 7 కోట్ల ఏళ్లకు పైబడిన కాలంలో జీవించింది.
వీపుపై తెరచాప ఉన్న భారీ స్పైనోసారస్ కూడా క్రెటేషియస్ యుగానిదే, కానీ అది టి. రెక్స్ కంటే చాలా ముందు జీవించింది. టెరానోడాన్ కూడా ఈ యుగంలోనే ఆకాశంలో ఎగిరింది — కానీ అది డైనోసార్ కాదని నీకు ఇప్పటికే తెలుసు కదా!
యుగాలు కలగలిసిపోకుండా ఎలా గుర్తుంచుకోవాలి?
ముందు వరుస గుర్తుపెట్టుకో: ట్రయాసిక్, జురాసిక్, ఆ తర్వాత క్రెటేషియస్. జంతువు రూపం చూసి అది ఏ యుగానిదో చెప్పలేం, అందుకే కార్డులో రాసిన కాలం చూడు.
బ్రాకియోసారస్, స్టెగోసారస్ జురాసిక్ యుగానికి ఉదాహరణలు. టైరనోసారస్ క్రెటేషియస్ చివర్లో జీవించింది. ఈ మూడు కార్డులను పక్కపక్కన చూస్తే యుగాల తేడా బాగా గుర్తుంటుంది.
పిల్లలు అడిగే ప్రశ్నలు
- ట్రయాసిక్, జురాసిక్, క్రెటేషియస్ మధ్య తేడా ఏమిటి?
- ఇవి ఒకదాని తర్వాత ఒకటి వచ్చిన మూడు యుగాలు. ఈ సుదీర్ఘ కాలంలో డైనోసార్ల జాతులు మారుతూ వచ్చాయి. స్టెగోసారస్ జురాసిక్లో, టైరనోసారస్ క్రెటేషియస్ చివర్లో జీవించాయి.
- జురాసిక్ యుగం ఎప్పుడు ఉండేది?
- సుమారు 20 కోట్ల నుంచి 14 కోట్ల 30 లక్షల ఏళ్ల క్రితం వరకు జురాసిక్ యుగం సాగింది. ఆ తర్వాత క్రెటేషియస్ మొదలైంది.
- టైరనోసారస్ జురాసిక్ యుగంలో జీవించిందా?
- లేదు! టి. రెక్స్ క్రెటేషియస్ యుగం చివర్లో, సుమారు 6 కోట్ల 80 లక్షల నుంచి 6 కోట్ల 60 లక్షల ఏళ్ల క్రితం జీవించింది.
- జురాసిక్ పార్క్ సినిమాలో అన్నిటినీ కలిపి ఎందుకు చూపించారు?
- సినిమా మరింత ఉత్కంఠగా ఉండాలని వేర్వేరు యుగాల ప్రసిద్ధ డైనోసార్లను ఒకే పార్కులో కలిపేశారు. అది కల్పిత కథ మాత్రమే.
- ఈ మూడు యుగాల్లో ఏది ఎక్కువ కాలం సాగింది?
- క్రెటేషియస్. సుమారు 14 కోట్ల 30 లక్షల నుంచి 6 కోట్ల 60 లక్షల ఏళ్ల క్రితం వరకు — దాదాపు 7 కోట్ల 70 లక్షల ఏళ్లు.
- మనుషులు, డైనోసార్లు ఎప్పుడైనా కలిసి జీవించారా?
- టైరనోసారస్ లాంటి డైనోసార్లు మనుషులు పుట్టడానికి కోట్ల ఏళ్ల ముందే అంతరించిపోయాయి. కానీ పక్షులూ డైనోసార్లే — వాటితో మనం ఇప్పటికీ కలిసి జీవిస్తున్నాం.
గుర్తుంచుకోవాల్సిన విషయాలు
- డైనోసార్ల బొమ్మలు యుగాన్ని బట్టి గీయి: స్టెగోసారస్, టైరనోసారస్ పక్కపక్కన నిలబడితే అది సైన్స్ కాదు, సినిమా!
- ‘జురాసిక్ పార్క్’ అనేది సినిమా పేరు మాత్రమే, డైనోసార్ల కాలపట్టిక కాదని గుర్తుంచుకో.
- మూడు కార్డులు పక్కపక్కన పెట్టి చూడు: బ్రాకియోసారస్ (జురాసిక్), స్టెగోసారస్ (జురాసిక్), టైరనోసారస్ (క్రెటేషియస్). ఏది ఏ యుగానిదో ఒక్క చూపులో తెలిసిపోతుంది!