Welociraptor był wielkości indyka, nie człowieka
Prawdziwy welociraptor był wielkości sporego indyka. Na naszej karcie mierzy dwa metry od czubka pyska po koniec ogona i waży zaledwie około 15 kilogramów. Sięgał dorosłemu człowiekowi do pasa, a nie do klamki od drzwi. W filmach zrobiono z niego stwora ludzkiego wzrostu, który łapą otwiera zamki. To jednak zupełnie inne zwierzę: twórcy kina pożyczyli chwytliwą nazwę „welociraptor”, ale sylwetkę ściągnęli od jego znacznie większego, amerykańskiego kuzyna.
Postaw go obok indyka
Dwa metry długości brzmią groźnie, dopóki nie uświadomisz sobie, że większą część stanowił cienki ogon. Sam drapieżnik był niziutki, biodra miał gdzieś między kolanem a pasem dorosłego. 15 kilogramów to mniej więcej tyle, co porządnie wypchany szkolny plecak.
Tyranozaur na naszej stronie ma 12 metrów długości i waży 8 ton. Welociraptor wygląda przy nim jak kot przy miejskim autobusie. W kreskówkach często stawia się ich obok siebie jak równy z równym, ale skamieniałości opowiadają zupełnie inną historię.
Dlaczego filmowcy zrobili z niego giganta
Reżyserzy potrzebowali bezwzględnego myśliwego do słynnej sceny w kuchni. Prawdziwy zwierz wielkości indyka raczej nie przeraziłby widza, więc filmowcy postanowili go solidnie powiększyć.
Wybrali krótką, groźnie brzmiącą nazwę: welociraptor. Ale ciało pożyczyli od deinonycha – kuzyna z Ameryki Północnej, który był niemal dwa razy dłuższy. Paleontolodzy wychwycili tę zamianę natychmiast, za to widzom w kinie było wszystko jedno: na ekranie polował po prostu morderczy „raptor”.
Miał prawdziwe pióra, choć latać nie potrafił
Na kościach jego przednich łap odkryto małe wypustki – dokładnie takie, w których u dzisiejszych ptaków osadzone są pióra. Był więc opierzony, miał łapy przypominające niewielkie skrzydła, paszczę pełną ostrych zębów i długi, sztywny ogon.
O szybowaniu wśród chmur nie było mowy, bo na tak krótkie skrzydełka był po prostu za ciężki. Pióra chroniły go przed chłodem, a może też pomagały złapać równowagę przy ostrych zwrotach i ogrzewać jaja w gnieździe. Takiego właśnie, zwinnego i opierzonego, znajdziesz go na naszej karcie.
Pazur był prawdziwy. Wzrost – wyssany z palca
Na drugim palcu każdej stopy sterczał wielki, zakrzywiony szpon. Służył do przytrzymywania szamoczącej się zdobyczy. Klamek nim nie naciskał! Długi ogon działał jak ster i pomagał utrzymać równowagę w szaleńczym pościgu.
Welociraptor żył pod koniec kredy na pustynnych terenach dzisiejszej Mongolii, około 75–71 milionów lat temu. Wokół rozciągały się wydmy i panował upał – żadna tam wilgotna tropikalna dżungla z ekranu kinowego.
Jak to zapamiętać na lekcję
Wystarczy prosta formułka: „wielkości indyka, pokryty piórami, z wielkim pazurem na nodze”. A gdy ktoś zapyta o Park Jurajski, odpowiedz krótko: „w filmie po prostu go nadmuchali”.
Różnicę najlepiej widać, gdy otworzysz kartę welociraptora, a zaraz po niej kartę tyranozaura. Z jednej strony zwinny indyk, z drugiej wielki miejski autobus.
Pytania dzieci
- Jak duży był prawdziwy welociraptor?
- Miał około dwóch metrów długości, licząc z długim ogonem, i ważył zaledwie 15 kilogramów. Był wielkości sporego indyka, nie człowieka.
- Dlaczego w Parku Jurajskim jest taki wielki?
- Żeby budzić grozę na ekranie. Filmowcy użyli chwytliwej nazwy welociraptora, ale sylwetkę i wzrost pożyczyli od jego większego kuzyna – deinonycha.
- Czy welociraptor miał pióra?
- Tak! Na kościach jego łap odkryto ślady mocowania lotek. Mimo piór nie potrafił jednak latać.
- Czy welociraptory polowały w stadach?
- Tego jeszcze nie wiadomo. Zakrzywione pazury znamy ze skamieniałości, za to otwieranie kuchennych drzwi to już pomysł filmowców.
- Czy mógłby pokonać tyranozaura?
- Nie miałby szans. T. rex mierzył 12 metrów i ważył 8 ton. To jak starcie małego kota z rozpędzonym autobusem.
- Czy welociraptor to ptak?
- Nie, choć był blisko spokrewniony z ptakami – jedynymi dinozaurami, które żyją do dziś.
Zapamiętaj
- Rysując welociraptora, postaw obok niego indyka albo dużego psa – wtedy proporcje będą uczciwe.
- Pamiętaj o piórach! Łysego potwora z filmu zostaw hollywoodzkim dekoratorom.
- Filmowy „raptor” i prawdziwy welociraptor ze skamieniałości to dwie zupełnie różne bajki.