Czy T. rex miał pióra?
Na pewno nie wiadomo. Zachowane odciski skóry tyranozaura pokazują drobne łuski, ale obejmują tylko kilka fragmentów ciała, więc nie rozstrzygają, czy gdzie indziej rosły pióra. Niektórzy jego krewni pióra mieli na pewno. T. rex z naszej karty mierzy około 12 metrów i waży 8 ton, a każda rekonstrukcja takiego olbrzyma łączy dowody ze skamieniałości z naukowymi domysłami.
Co naukowcy odkryli na skórze tyranozaura
Badacze patrzą na skamieniałości, nie na kinowe efekty. Na szyi, przy miednicy i na ogonie tyranozaura zachowały się wyraźne odciski skóry. Widać na nich drobne, grudkowate łuski, więc akurat w tych miejscach piór nie było.
Skóra z grzbietu się nie zachowała, dlatego nie wiemy, jak wyglądało całe zwierzę od czubka nosa po koniec ogona. Uczciwie można powiedzieć tylko tyle, że każdy zachowany kawałek skóry jest pokryty łuskami. A to coś innego niż uparte „na pewno nie miał ani jednego piórka”.
Dlaczego niektórzy i tak rysują go w puchu
Bo pióra znaleziono u wielu innych drapieżników z tej samej wielkiej rodziny. Małe dwunożne teropody bardzo często były opierzone. Puch grzał je w chłodne dni, do latania nie służył.
Stąd proste rozumowanie: skoro kuzyni nosili pióra, to król dinozaurów pewnie też. Pokrewieństwo to dobra wskazówka, ale jeszcze nie dowód. A tam, gdzie skórę T. rexa udało się zbadać, są łuski.
Puszysty wielki kuzyn to jeszcze nie tyranozaur
W Chinach paleontolodzy odkryli jutyranusa – drapieżnika długiego na prawie dziewięć metrów i pokrytego gęstym, miękkim puchem. Ten olbrzym pióra miał bez wątpienia. Tyle że był tylko dalekim krewnym tyranozaura.
Jutyranus żył znacznie wcześniej, w chłodniejszym klimacie, i ważył o wiele mniej. T. rex z naszej karty pojawił się później i dźwigał aż osiem ton. Upierzenie jednego gatunku nie dowodzi, że drugi wyglądał tak samo.
Welociraptor – tutaj pióra to pewniak
Welociraptor na naszej karcie ma dwa metry długości i waży 15 kilogramów, był więc wielkości dużego indyka. Na kościach jego przedramienia widać wyraźne guzki, do których przyczepione były lotki. Nie latał, ale pióra mogły go grzać i przydawać się do popisów.
Szukasz dinozaura, który na sto procent miał pióra? Zajrzyj na kartę welociraptora. U tyranozaura pewne są tylko łuski na zachowanych odciskach, a reszta skóry to wciąż niewiadoma.
Jak rysować tyranozaura bez zmyślania
Na rysunku tyranozaura nie może zabraknąć dużych zębów, małych przednich łap i łusek znanych z odcisków skóry. Pióra możesz dodać, tylko dopisz, że to przypuszczenie, bo nie zachowało się nic, z czego dałoby się odtworzyć całą skórę. Kolorów zresztą też nie znamy.
Z welociraptorem jest prościej: pióra i wielki sierpowaty pazur na stopie. Pteranodon miał z kolei błoniaste skrzydła i był pterozaurem, nie dinozaurem.
Pytania dzieci
- Czy T. rex miał pióra?
- Zachowane odciski jego skóry pokazują łuski. Nie obejmują całego ciała, więc nie wiemy, czy w innych miejscach miał pióra.
- Dlaczego w niektórych książkach tyranozaur bywa puszysty?
- Bo pióra znaleziono u niektórych jego krewnych. Taki puszysty T. rex to jedna z hipotez. Upierzenia samego T. rexa dotąd nie potwierdzono.
- Czy jutyranus to to samo co T. rex?
- Nie. To mniejszy krewniak z terenów Chin, który żył wcześniej – i u niego obecność piór potwierdzono ponad wszelką wątpliwość.
- Które dinozaury na pewno miały pióra?
- Mnóstwo małych drapieżnych teropodów, w tym welociraptor. Pióra mają też współczesne ptaki – które same są przecież dinozaurami.
- Po co dinozaurowi pióra, skoro nie potrafił latać?
- Do ochrony przed chłodem i do popisów godowych. Skrzydła do latania pojawiły się dopiero później, u ptaków.
- W Parku Jurajskim T. rex jest całkowicie łysy. To prawda?
- Łuski w filmie zgadzają się z zachowanymi odciskami skóry. Ale całego ciała T. rexa nie znamy, więc nie da się potwierdzić każdego szczegółu filmowego wyglądu.
Zapamiętaj
- Na rysunku możesz podpisać: łuski to fakt potwierdzony skamieniałościami, a puch na grzbiecie to domysły.
- Nie myl tyranozaura z jutyranusem: jeden to potężny król w łuskach, a drugi to jego puszysty krewniak z chłodniejszych stron.
- Jeśli chcesz rysować pióra bez ryzyka pomyłki, wybierz welociraptora albo wróbla. Wróbel to przecież też pełnoprawny dinozaur!