Pteranodon i plezjozaur to nie dinozaury
Krótka odpowiedź: Pteranodon nie jest dinozaurem. Plezjozaur też nie. Pierwszy to pterozaur — latający gad. Drugi to gad morski z długą szyją. Dinozaury to osobna rodzina, głównie na lądzie. Na naszej stronie stoją obok Tyranozaura, bo żyły w tym samym czasie i wszyscy rysują je w jednym parku. Ten sam czas. Inna rodzina.
Dinozaur nie znaczy «byle jaki gad»
Naukowcy trzymają to słowo dla jednej gałęzi: szczególne biodra, nogi pod ciałem, zwykle ląd. Tyranozaur, Triceratops, Stegozaur, Welociraptor — tak. Wszystko stare i łuskowate — nie.
Filmy pakują wszystkich do jednego kadru. Weselej na bilet. Bałagan na odpowiedź na lekcji.
Pteranodon: niebo, nie dinozaur
Pteranodon na karcie ma rozpiętość skrzydeł około siedmiu metrów, waży około 25 kilogramów, kreda. Skrzydło to skóra na długim palcu — nie ptasie skrzydło z piórami. Szybował nad morzem i łowił ryby.
Pterozaury to bliscy kuzyni dinozaurów, jak kuzyni, nie rodzeństwo. Latały. Nie były «dinozaurami, które kupiły bilet na samolot». Prawdziwe dinozaury nie szły w powietrze sposobem Pteranodona. Ptaki tak — a ptaki są dinozaurami. Inna rozmowa.
Plezjozaur: morze, nie dinozaur
Plezjozaur ma pięć metrów, jura, szyję jak w opowieści o Nessie (nikt nie udowodnił Nessie kością). Płetwy, ryby, woda. To nie «dinozaur, który nauczył się pływać». Gady morskie mają swój klub: ichtiozaury, mozaury, plezjozaury.
Spinozaur lubił wodę i ryby — i nadal jest dinozaurem. Różnica: Spinozaur pochodzi od lądowych myśliwych, którzy poszli nad rzekę. Plezjozaur nigdy nie wszedł do tej lądowej rodziny.
Jak ich nie pomylić na rysunku
Skrzydło ze skóry, grzebień na głowie, nogi za słabe na długi spacer — pterozaur. Długa szyja, cztery płetwy, życia na lądzie brak — plezjozaur. Dwie nogi albo cztery słupy, żyje na ziemi, je liście albo mięso — pewnie dinozaur.
Jeśli nie jesteś pewien, otwórz kartę: Pteranodon i Plezjozaur już to mówią. Jeśli stoi «myśliwy, kreda» — i tak zerknij na skrzydła i płetwy.
Dlaczego i tak mieszkają w tej encyklopedii
Bo dzieci pytają o nich jednym tchem z Tyranozaurem. I bo dzielą mezozoik: to samo niebo, to samo morze, te same 66 milionów lat na końcu dla wielu z nich.
Krótka odpowiedź dla dorosłego: «żyły wtedy, dinozaurami nie były». Długa: ten poradnik.
Pytania dzieci
- Czy Pteranodon to dinozaur?
- Nie. To pterozaur, latający gad. Skrzydło ze skóry. Nie ptak. Nie dinozaur.
- Czy plezjozaur to dinozaur?
- Nie. Gad morski. Dinozaury głównie chodziły po lądzie.
- Kto wtedy latał, skoro nie dinozaury?
- Pterozaury — Pteranodon i reszta. Później w niebo poszły ptaki, a ptaki są dinozaurami.
- Spinozaur pływał — czy to dinozaur?
- Tak. Jest z drapieżnych dinozaurów. Po prostu często polował przy wodzie. Plezjozaur to inna rodzina.
- Dlaczego w bajkach wszyscy są razem?
- Łatwiej i jaskrawiej. Kości dzielą czas, nie rodzinę.
- Ptak to dinozaur, Pteranodon nie. Jak to zapamiętać?
- Ptaki wyrosły z małych opierzonych dinozaurów. Pteranodon to sąsiednia gałąź, która latała wcześniej i inaczej.
Zapamiętaj
- Jeśli ma skórzane skrzydła i grzebień na głowie, nie pisz «dinozaur» pod rysunkiem.
- Nessie, nawet gdyby była, byłaby plezjozaurem — nie dinozaurem.
- Trzy karty z rzędu: Tyranozaur (tak), Pteranodon (nie), Plezjozaur (nie). Siedzi.