Triassic, Jurassic, Cretaceous — tatlong panahon sa iisang planeta
Maikling sagot: napakatagal na nabuhay ang mga dinosaur, pero hindi sila sabay-sabay na narito! Una ang Triassic, sunod ang Jurassic, at huli ang Cretaceous. Para itong tatlong mahahabang kabanata ng iisang aklat, hindi iisang araw lang. Noong Jurassic nabuhay ang Stegosaurus, habang sa dulo na ng Cretaceous lumitaw ang T. rex. Sa pelikula lang sila nagkasama sa iisang eksena! Sa mga card natin, may sariling taon ang bawat isa — doon ka tumingin.
Tatlong kabanata, hindi iisang “panahon ng dinosaur”
Madalas sabihin ang “dinosaur” na parang iisang klase lang sa iisang eskuwelahan. Pero mahigit 150 milyong taon ang lumipas! Dumating at nawala ang iba’t ibang species, gaya ng mga tao sa magkakaibang siglo.
Ganito ang pagkakasunod: nagsimula ang Triassic mga 250 milyong taon na ang nakalipas, ang Jurassic mga 200 milyon, at ang Cretaceous mga 143 milyon. Natapos ang Cretaceous 66 milyong taon na ang nakalipas, nang tumama ang asteroid. Mababasa mo iyan sa gabay natin tungkol sa pagkawala ng mga dinosaur.
Triassic: unang-una, hindi pa higante
Nagsimula ang Triassic pagkatapos ng isang malaking sakuna na halos umubos sa buhay sa mundo. Magkakadugtong noon ang karamihan ng lupain sa iisang malaking kontinente, at mainit at tuyo sa maraming lugar.
Maliliit pa ang mga unang dinosaur noon. Wala pa ang Brachiosaurus natin, at wala pa rin ang T. rex. Nagsisimula pa lang ang kuwento! Kung iguguhit mo ang pinakasimula, huwag mong isama ang Diplodocus — wala pa ito noon!
Jurassic: mahahabang leeg at plato sa likod
Ito ang kabanata ng mga higanteng mahahaba ang leeg at ng Stegosaurus! Ang Brachiosaurus sa card natin ay 22 metro at mga 40 tonelada — kasintaas ng bahay na may apat na palapag. Ang Diplodocus naman ay 27 metro. Siyam na metro ang Stegosaurus, na may mga platong buto sa likod at maliit na maliit na utak kumpara sa laki ng katawan.
Noong Jurassic din nabuhay ang Archaeopteryx, na kalahating metro lang: may balahibo na, pero may ngipin pa. Walang T. rex sa Jurassic! Kung tumatakbo man ang Stegosaurus palayo sa T. rex sa cartoon, pampelikula lang iyon at hindi totoo ayon sa mga buto.
Cretaceous: sungay, layag, at ang hari
Napakahaba ng Cretaceous. Sa simula nito, wala pa ang T. rex natin. Sa dulo na ito lumitaw: 12 metro ang haba at 8 tonelada ang bigat, mga 68 hanggang 66 milyong taon na ang nakalipas. Kasabay nito ang Triceratops, na siyam na metro. Ang Velociraptor naman, dalawang metro at kasinlaki ng pabo, ay nabuhay ilang milyong taon bago ang T. rex.
Noong Cretaceous din nabuhay ang Spinosaurus na may layag sa likod, pero mas maaga pa ito kaysa sa hari. Lumilipad ang Pteranodon noong Cretaceous, pero hindi pa rin ito dinosaur — ibang gabay na iyon!
Paano hindi paghaluin
Tanungin mo ang sarili mo: “Jurassic o Cretaceous?” Kung Jurassic, mahahabang leeg at mga plato sa likod. Sa Cretaceous naman, mga sungay, layag at ang T. rex natin. At sa Triassic? Maliliit pa ang mga unang dinosaur, at wala pa ang mga sikat na higante sa card natin!
Buksan isa-isa ang Brachiosaurus, Stegosaurus at T. rex. Dalawa sa Jurassic, isa sa Cretaceous. Mas madali itong maaalala kaysa sa salitang “Mesozoic”!
Mga tanong ng mga bata
- Ano ang pagkakaiba ng Triassic, Jurassic at Cretaceous?
- Tatlong magkakasunod na panahon ito na may iba-ibang hayop. Noong Jurassic nabuhay ang Stegosaurus, habang sa dulo na ng Cretaceous lumitaw ang T. rex — hindi sila nagkasabay.
- Kailan ang Jurassic period?
- Mga 200 hanggang 143 milyong taon na ang nakalipas. Pagkatapos nito, nagsimula naman ang Cretaceous.
- Nabuhay ba ang T. rex noong Jurassic?
- Hindi! Sa pinakadulo ng Cretaceous ito nabuhay, mga 68 hanggang 66 milyong taon na ang nakalipas.
- Bakit magkakasama ang lahat sa Jurassic Park?
- Para mas masaya at mas nakakakaba ang palabas! Sa totoong kasaysayan ng mga fossil, dinosaur silang lahat, pero magkakaiba ang kanilang panahon.
- Aling panahon ang pinakamahaba?
- Ang Cretaceous — mula mga 143 hanggang 66 milyong taon na ang nakalipas, mas mahaba pa kaysa sa Jurassic. Kaya napakaraming iba’t ibang hayop noon, hindi lang ang T. rex.
- Sabay bang nabuhay ang tao at dinosaur?
- Hindi! Napakahuli nang dumating ang tao sa mundo. Sampu-sampung milyong taon ang pagitan natin at ng T. rex.
Tandaan ito
- Lagyan ng label ang panahon sa drawing mo! Kapag “dinosaur” lang ang isinulat mo, mapaghahalo mo ang Stegosaurus at T. rex.
- Pamagat lang ng pelikula ang Jurassic Park, hindi totoong talaan ng panahon ng mga buto.
- Tingnan ang tatlong card na ito: Brachiosaurus (Jurassic), Stegosaurus (Jurassic), at T. rex (Cretaceous).