تریاس، ژوراسیک، کرتاسه — سه زمان روی یک سیاره
جواب کوتاه: دایناسورها خیلی خیلی طولانی زندگی کردند، ولی نه همه با هم. اول تریاس، بعد ژوراسیک، بعد کرتاسه. سه فصل دراز یک کتاب، نه یک روز. استگوزاروس مال ژوراسیک است. تیرکس درست آخر کرتاسه. فقط توی فیلم یک قاباند. روی کارتهای ما هر کدام سال خودش را دارد. همان را نگاه کن.
سه فصل، نه یک «عصر دایناسور»
مردم «دایناسور» میگویند انگار یک کلاس در یک مدرسهاند. بیشتر از صد و پنجاه میلیون سال گذشت. گونهها آمدند و رفتند، مثل آدمها در قرنهای مختلف.
آسان یادت بماند: تریاس حدود 250 میلیون سال پیش شروع شد، ژوراسیک حدود 200، کرتاسه حدود 145. کرتاسه 66 میلیون سال پیش تمام شد، وقتی سیارک خورد. آن در راهنمای انقراض است.
تریاس: اولیها، هنوز نه غولها
تریاس بعد از یک بلای بزرگ شروع شد: تقریباً هر چیز زنده یک بار تمام شده بود. زمین یک خشکی غول بود. گرم و خشک.
اولین دایناسورها هنوز کوچک بودند. نه براکیوزاروس ما. نه تیرکس. تازه دارند شروع میکنند. اگر «خود شروع» را میکشی، دیپلودوکوس را نگذار توی قاب. هنوز نیست.
ژوراسیک: گردن دراز و صفحه روی پشت
ژوراسیک فصل غولهای گردندراز و استگوزاروس است. براکیوزاروس روی کارت 25 متر و حدود 50 تن است — یک ساختمان چهارطبقه. دیپلودوکوس 27 متر. استگوزاروس نه متر، صفحه روی پشت، مغز به اندازه گردو.
آرکئوپتریکس نیم متر است، او هم ژوراسیک: پر دیگر هست، دندان هنوز هست. تیرکس توی ژوراسیک نیست. اگر کارتون استگوزاروس از تیرکس فرار میکند، آن بلیت است، استخوان نیست.
کرتاسه: شاخ، بادبان و پادشاه
کرتاسه دراز است. اولش تیرکس ما نیست. آخرش — هست: 12 متر، 8 تن، 68–66 میلیون سال پیش. کنارش تریسراتوپس، نه متر. ولوسیراپتور دو متر است، یک بوقلمون، چند میلیون سال قبل از تیرکس.
اسپینوزاروس با بادبان هم کرتاسه است، ولی زودتر از پادشاه. پترانودون توی کرتاسه میپرید و باز دایناسور نیست. آن راهنمای دیگری است.
چطور قاطیشان نکنی
بپرس: «ژوراسیک یا کرتاسه؟» ژوراسیک — گردن و صفحه. کرتاسه — شاخ و تیرکس ما. تریاس — اولیهای کوچک، هیچکدام از غولهای آشنای کارتها.
سه کارت پشت سر هم: براکیوزاروس، استگوزاروس، تیرکس. دو تا ژوراسیک، یکی کرتاسه. آنطور زمان بهتر میماند تا کلمه «مزوزوئیک.»
سوالهایی که بچهها میپرسند
- تریاس، ژوراسیک و کرتاسه چه فرقی دارند؟
- سه زمان پشت سر هم. حیوانهای مختلف. استگوزاروس مال ژوراسیک است. تیرکس آخر کرتاسه. با هم زندگی نکردند.
- ژوراسیک کی بود؟
- حدود 200 تا 145 میلیون سال پیش. بعد کرتاسه شروع شد.
- تیرکس توی ژوراسیک زندگی میکرد؟
- نه. مال درست آخر کرتاسه است، حدود 66 میلیون سال پیش.
- چرا توی پارک ژوراسیک همه با هماند؟
- آنطور روشنتر است. توی استخوان فقط دایناسور بودن را شریکاند. زمان جداست.
- کدام دوره از همه درازتر بود؟
- کرتاسه از ژوراسیک درازتر طول کشید. برای همین حیوان زیاد دارد، نه فقط تیرکس.
- آدمها با دایناسورها زندگی میکردند؟
- نه. آدمها خیلی خیلی دیرتر آمدند. بین تیرکس و ما هنوز دهها میلیون سال است.
این را یادت بماند
- روی نقاشی زمان را بنویس. «فقط یک دایناسور» استگوزاروس را با تیرکس قاطی میکند.
- پارک ژوراسیک اسم فیلم است، نه برنامه زمانی استخوانها.
- سه کارت: براکیوزاروس (ژوراسیک)، استگوزاروس (ژوراسیک)، تیرکس (کرتاسه).