آیا تیرکس پر داشت؟
در بخش‌هایی از پوست تیرکس، از جمله نزدیک گردن، لگن و دم، فلس‌های کوچک پیدا شده است. اما این نمونه‌ها پوست تمام بدن را نشان نمی‌دهند؛ بنابراین هنوز روشن نیست که بخشهای دیگری از بدنش پر داشته است یا نه. بعضی از خویشاوندان آن، مانند یوتیرانوس، واقعاً پردار بودند. تیرکس روی کارت ما حدود ۱۲ متر طول و ۸ تن وزن دارد.
روی پوست تیرکس چه پیدا کردند؟
دانشمندان سنگ را می‌بینند، نه کارتون را! روی گردن، کنار لگن و روی دم، فسیل پوست تیرکس به جا مانده است؛ فلس‌های ریز برجسته. در آن نقطه‌ها هیچ اثری از پر نیست.
البته این پوست تمام حیوان از بینی تا دم نیست و پوست پشتش هنوز پیدا نشده است. پس درست‌تر است بگوییم «بیشتر چیزی که دیده‌ایم فلس بوده»، نه این‌که «هیچ‌جای بدنش حتی یک پر هم نبوده».
پس چرا همه کرکی و پردار می‌کشندش؟
بعضی از خویشاوندان تیرکس پر داشتند و جای پرها روی فسیلشان مانده است. برای همین دانشمندان از خودشان می‌پرسند شاید تیرکس هم جاهایی از بدنش پر داشت.
ولی پردار بودن پسرعمو چیزی را دربارهٔ پوست خود تیرکس ثابت نمی‌کند. تکه‌پوست‌هایی که از خودش داریم فلس دارند و برای بقیهٔ بدن باید منتظر شواهد تازه ماند.
پسرعموی بزرگ پردار، خود تیرکس نیست!
دانشمندان در چین یوتیرانوس را پیدا کردند؛ دایناسوری نزدیک به نه متر با لایه‌ای از پر و کرک‌های نرم و دراز روی بدنش. یک شکارچی ترسناک، اما سرتاپا پوشیده از پر! او یکی از خویشاوندان است، نه خود تیرکس.
یوتیرانوس خیلی قبل‌تر زندگی می‌کرد و سبک‌تر بود، در حالی که تیرکس ما دیرتر می‌زیست و هشت تن وزن داشت. پس نمیشود پرهای یکی را برداشت و مثل لباس برادر بزرگتر به تن دیگری کرد!
ولوسیراپتور — بله، صددرصد پر!
ولوسیراپتور ما دو متر طول و ۱۵ کیلوگرم وزن دارد؛ اندازهٔ یک بوقلمون بزرگ، نه یک آدم قدبلند! روی استخوان بازویش جایگاه اتصال پر پیدا کردند. پرواز نمیکرد، اما پرها گرمش می‌کردند و به تعادلش کمک می‌کردند.
اگر دایناسوری می‌خواهی که «حتماً پر داشته»، کارت ولوسیراپتور را باز کن! برای پوست کامل تیرکس هنوز چنین سندی در دست نیست.
چطور بکشیمش که با واقعیت جور باشد؟
اگر تیرکس می‌کشی، جاهایی را که نمونهٔ پوستشان پیدا شده فلسدار بکش. اگر خواستی جاهای دیگر را پردار کنی، کنارش بنویس «شاید»؛ این را هنوز هیچ فسیلی ثابت نکرده است.
ولوسیراپتور را کوچک و پردار بکش، با آن پنجهٔ خمیدهٔ بزرگ روی پا. اگر پترانودون هم در نقاشی‌ات هست، بال پوستی می‌خواهد؛ پتروسور بود، نه دایناسور.
سؤال‌هایی که بچه‌ها می‌پرسند
- تیرکس پر داشت؟
- نمونههای پوست پیداشده فلس دارند. چون همهٔ پوست بدنش را نداریم، وجود پر در بخشهای دیگر هنوز نامعلوم است.
- چرا بعضی کتابها تیرکس را پردار کشیدهاند؟
- چون بعضی از خویشاوندانش پر داشتند. نقاشان گاهی این احتمال را نشان میدهند، اما شواهد مربوط به تمام بدن تیرکس کامل نیست.
- یوتیرانوس همان تیرکس است؟
- نه. یوتیرانوس خویشاوند قدیمیتر و کوچکترِ تیرکس بود، از چین، و بدنش واقعاً پوشیده از پر و کرک بود.
- کدام دایناسورها حتماً پر داشتند؟
- خیلی از شکارچیهای کوچک مثل ولوسیراپتور و البته همهٔ پرندههای امروزی که خودشان نوادگان دایناسورها هستند.
- دایناسوری که پرواز نمیکرد، پر را برای چه میخواست؟
- برای گرم ماندن، حفاظت از تخمها و نشان دادن خود به دیگران؛ بالهای پروازی بعدها با پرندهها آمدند.
- در پارک ژوراسیک تیرکس کچل است. درست است؟
- پوست فلسدار را در بعضی فسیلها میبینیم، ولی این دلیل نمیشود که بقیهٔ ظاهرش در فیلم درست باشد. ولوسیراپتورهای فیلم هم خیلی بزرگتر از جانور واقعیاند.
این را یادت بماند
- کنار نقاشی مشخص کن کدام بخش بر پایهٔ فسیل است و کدام بخش هنوز یک حدس علمی است.
- تیرکس و یوتیرانوس دو جانور متفاوت بودند که در زمان‌های متفاوت زندگی می‌کردند.
- اگر پر بدون بحث می‌خواهی، ولوسیراپتور یا یک گنجشک نقاشی کن؛ گنجشک هم دایناسور است!