Filipino — DinoLand
Ang DinoLand ay libreng interaktibong ensiklopedya para sa mga batang edad 3–12. Kilalanin ang 17 sinaunang hayop sa mga orihinal na larawan at alamin kung gaano sila kalaki, kabigat at paano sila namuhay. Sagutan ang pagsusulit, ihambing ang tangkad mo sa kanila at pakinggan ang ungol ng bawat hayop!
🌍 Kilalanin ang mga dinosaur!
- Tyrannosaurus — 12 m, 8 tonelada, Kumakain ng karne: Ang hari ng mga dinosaur! Nasa T. rex ang pinakamalakas na kagat sa lahat ng hayop sa lupa.
- Brachiosaurus — 22 m, 40 tonelada, Kumakain ng halaman: Isang higanteng dinosaur na napakahaba ng leeg. Abot na abot nito ang tuktok ng pinakamatataas na puno!
- Triceratops — 9 m, 6 tonelada, Kumakain ng halaman: Tatlong sungay at isang malaking kalasag na buto sa likod ng ulo — iyan ang Triceratops!
- Stegosaurus — 9 m, 5 tonelada, Kumakain ng halaman: Malalaking tatsulok na platong buto ang nasa likod nito, at matutulis na tinik naman sa buntot.
- Velociraptor — 2 m, 15 kg, Kumakain ng karne: Maliit pero napakatalino at mabilis na mangangaso. May balahibo pa ito!
- Spinosaurus — 14 m, 7.4 tonelada, Kumakain ng karne: Ang pinakamahabang kilalang dinosaur na kumakain ng karne! May mataas na layag sa likod at nangingisda sa mga ilog.
- Ankylosaurus — 8 m, 6 tonelada, Kumakain ng halaman: Parang buhay na tangke! Balot ng baluting buto ang katawan nito, at may malaking pamukpok sa dulo ng buntot.
- Pteranodon — Luwang ng nakabukang pakpak: 7 m, 25 kg, Kumakain ng karne: Lumilipad na reptilya na may malalaking pakpak. Hindi ito dinosaur, pero malapit na kamag-anak ng mga dinosaur!
- Diplodocus — 27 m, 15 tonelada, Kumakain ng halaman: Isa sa pinakamahahabang dinosaur, na may buntot na parang higanteng latigo!
- Parasaurolophus — 9.5 m, 5 tonelada, Kumakain ng halaman: Ang musikero ng mga dinosaur! Maaaring nakatulong ang mahabang palong sa ulo nito sa paggawa ng tunog.
- Plesiosaurus — 3.5 m, 200 kg, Kumakain ng karne: Reptilya sa dagat na may mahabang leeg. Hindi ito dinosaur, pero kasabay nilang nabuhay!
- Allosaurus — 10 m, 2.5 tonelada, Kumakain ng karne: Isa sa mga nangungunang mandaragit sa huling bahagi ng Jurassic — mabilis at mapanganib.
- Carnotaurus — 8 m, 1.5 tonelada, Kumakain ng karne: Dinosaur na parang toro, may dalawang sungay sa ulo! Isa sa pinakamabibilis na malalaking mandaragit.
- Iguanodon — 10 m, 3 tonelada, Kumakain ng halaman: Isa sa mga unang dinosaur na natuklasan. May matulis na tinik sa bawat hinlalaki nito!
- Giganotosaurus — 13 m, 8 tonelada, Kumakain ng karne: Higanteng mangangaso mula sa South America — isa sa pinakamalalaking kumakain ng karne sa lahat ng panahon!
- Maiasaura — 9 m, 3 tonelada, Kumakain ng halaman: Ang “mabuting inang butiki”! Nakakita ang mga paleontologo ng maraming magkakatabing pugad na may mga batang dinosaur.
- Archaeopteryx — 0.5 m, 1 kg, Kumakain ng karne: Ang sikat na “unang ibon”! May balahibo at pakpak, pero may ngipin din at mahabang buntot na may buto.
❓ Mga madalas itanong tungkol sa mga dinosaur
- Ano ang mga dinosaur?
- Ang mga dinosaur ay grupo ng mga hayop na unang lumitaw mahigit 230 milyong taon na ang nakalipas. May mga higante sa kanila, at mayroon ding napakaliit. Ang mga ibon ang sangay ng grupong ito na buhay pa hanggang ngayon. Griyego ang pinagmulan ng pangalan, at ang ibig sabihin nito ay “kakila-kilabot na butiki.”
- Kailan nabuhay ang mga dinosaur?
- Lumitaw ang mga unang dinosaur mahigit 230 milyong taon na ang nakalipas. Lumaganap sila noong Mesozoic Era, na nahahati sa tatlong panahon: Triassic, Jurassic at Cretaceous. Nawala ang mga dinosaur na hindi ibon mga 66 milyong taon na ang nakalipas, pero buhay pa rin ang mga ibon.
- Bakit nawala ang mga dinosaur?
- Mga 66 milyong taon na ang nakalipas, tumama sa mundo ang isang malaking asteroid. Hinarangan ng alikabok at uling ang sikat ng araw, lumamig ang klima at nagulo ang kadena ng pagkain. Nawala ang lahat ng dinosaur na hindi ibon, pero may mga ibong nakaligtas. Buhay pa ngayon ang kanilang mga inapo.
- Aling dinosaur ang pinakamalaki?
- Depende kung haba o bigat ang pag-uusapan. Isa ang Diplodocus sa pinakamahahaba: mga 27 metro, o tatlong bus na magkakasunod! Kabilang naman ang Argentinosaurus sa pinakamabibigat. At ang Brachiosaurus? Kasintaas ng gusaling may apat na palapag.
- Aling dinosaur ang pinakamapanganib?
- Iba-iba ang lakas ng bawat mandaragit. Ang Spinosaurus ang pinakamahabang kilalang dinosaur na kumakain ng karne — mga 14 metro! Napakalakas naman ng kagat ng Tyrannosaurus, at kaya nitong dumurog ng buto. Maliit ang Velociraptor, pero may matulis na kuko sa bawat paa. Hindi pa tiyak kung pangkatan itong nanghuhuli.
- Aling mga dinosaur ang maaaring lumipad?
- Mga buhay na dinosaur ang mga ibon, at marami sa kanila ang nakalilipad! Lumilipad din ang Pteranodon at Quetzalcoatlus, pero mga pterosaur sila — hiwalay na grupo ng mga reptilya na kamag-anak ng mga dinosaur.
- Ano ang kinain ng mga dinosaur?
- May mga dinosaur na herbivore o kumakain ng halaman: dahon, maliliit na sanga at pako, gaya ng Diplodocus at Triceratops. Ang iba ay carnivore o kumakain ng karne at nanghuhuli ng ibang hayop, gaya ng Tyrannosaurus, Velociraptor at Spinosaurus. Mayroon ding mga omnivore na kumakain ng halaman at maliliit na hayop.
- Nagmula ba ang mga ibon sa mga dinosaur?
- Oo! Direktang inapo ng maliliit na dinosaur na may balahibo ang mga ibon ngayon — at marami nang dinosaur ang may balahibo noon pa man. Para sa mga siyentipiko, ang manok o maya ay isang maliit na buhay na dinosaur.
- Gaano kabigat ang Tyrannosaurus?
- Mga 8 tonelada ang bigat ng malaking Tyrannosaurus rex — parang maliit na trak. Mga 12 metro ang haba nito mula nguso hanggang buntot, at kasinghaba ng saging ang pinakamalalaki nitong ngipin. Sa sobrang bigat, hindi ito talagang nakatatakbo, pero mabilis itong humakbang — hanggang mga 20 km/h.
- Paano pinag-aaralan ng mga siyentipiko ang mga dinosaur?
- Paleontologo ang tawag sa mga siyentipikong nag-aaral ng mga dinosaur. Naghahanap sila ng mga buto, ngipin, itlog at bakas ng paa na naiwan sa mga bato. Mula sa mga ito, inaalam nila ang hitsura at pamumuhay ng mga dinosaur.